Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την Ιστορία; – Αρχαία Ιστορία Α΄Γυμνασίου

Ο Λοιμός στην Αρχαία Αθήνα και η Μύρτιδα

«Περί το 430 π.Χ. λοιμός ενέσκηψε αιφνιδίως εις την πόλιν των Αθηνών …και νεκροί έκειντο εν ταις οδοίς …έθαπτον δε ως έκαστος εδύνατο» (Θουκυδίδης, Ιστορία) 150 άνδρες, γυναίκες και παιδιά θάβονται βιαστικά σε ένα κοινό τάφο στον Κεραμεικό

.

Το 1994-95, στη διάρκεια των έργων για την κατασκευή του σταθμού του Κεραμεικού του ΜΕΤΡΟ της Αθήνας ανασκάπτεται ο κοινός τάφος με τα θύματα του λοιμού, ανάμεσά τους και ένα εντεκάχρονο κορίτσι, η Μύρτις.

Σήμερα, η Μύρτις έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τους πολίτες του 21ου αιώνα…

Το 1994-1995, στη διάρκεια των εργασιών της εταιρείας Αττικό ΜΕΤΡΟ για την κατασκευή του νέου υπόγειου σιδηροδρόμου της Αθήνας, βρέθηκε στην περιοχή του Κεραμεικού ο χώρος όπου ήταν γνωστό πως υπήρχε το νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας. Η αρχαιολογική ανασκαφή έφερε στο φως έναν ομαδικό τάφο με σκελετικό υλικό από την ταφή περίπου 150 ανθρώπων, ενηλίκων και παιδιών, χρονολογήθηκε δε με την αξιολόγηση των αρχαιολογικών ευρημάτων στην εποχή του Λοιμού των Αθηνών, δηλαδή μεταξύ του 430 και του 426 π.Χ.

το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από το Σύντομο Ιστορικό στη διεύθυνση http://www.myrtis.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=100&catid=36&lang=el

Περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα που είναι αφιερωμένη στη Μύρτιδα http://www.myrtis.gr και δουλεύοντας ατομικά ή σε ομάδες

1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου

2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα

3. τι ήταν ο Ηριδανός;

4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας

5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;

6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της

7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;


Advertisements

37 thoughts on “Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την Ιστορία; – Αρχαία Ιστορία Α΄Γυμνασίου

  1. 1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου
    Η Μύρτιδα είχε ορθοδοντικό πρόβλημα: λόγω της συνύπαρξης παιδικών και μονίμων δοντιών δημιουργούνταν συνωστισμός στην άνω γνάθο και οι κυνόδοντες ήταν εκτός τόξου. Το φύλο της μαρτυρείται από το πιγούνι της, που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών, τα «μαλακά» τόξα στην περιοχή των φρυδιών και τη διάμετρο των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών.
    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα
    Η Μύρτιδα πιθανόν να έπαιζε με παιχνίδια που παίζονταν με το σώμα και τα εντοπίζουμε ως αναπαραστάσεις σε αγγεία. Ελάχιστα, βέβαια, παιχνίδια έχουν διασωθεί καθώς τα περισσότερα κατασκευάζονταν από υλικά φθαρτά –ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα. Ως μωρό θα είχε την πλαταγή και τα σείστρα της, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Ως μεγαλύτερη θα έπαιζε με πήλινα αλογάκια με ρόδες. Άλλα της παιχνίδια θα μπορούσαν να είναι ειδώλια ζώων και μικρογραφίες επίπλων από χαλκό και σίδηρο. Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών της εποχής ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα. Τα κορίτσια τις έντυναν με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Σαν παιχνίδι όλως των παιδιών υπήρχε η αιώρα ή βραχιόνιος που είναι η σημερινή τραμπάλα.
    Τα παιδιά έπαιζαν με στροβίλους, με γιο-γιο, με σφαίρες (μπάλες),με τροχούς και με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών ζώων. Είχαν και αυτά επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια. Ιδιαίτερα αγαπητά ήταν και τα ομαδικά παιχνίδια.
    3. τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές του Ηριδανού ποταμού βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους. Κατά την αρχαιότητα ο Ηριδανός (και ο Ιλισός), περιέβαλαν την πόλη των Αθηνών. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους. Ήδη από τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Εκείνη την εποχή υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο. Το 431 π.Χ. όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων (φωτιά, γη, αέρας και νερό). Ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας διάσημος φυσικός, που θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η γλώσσα που μιλούσε η Μύτριδα είναι η αττική διάλεκτος εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Η επίσημη υιοθέτηση από τους Αθηναίους του ιωνικού αλφαβήτου διευκόλυνε σε μεγάλο βαθμό τη διάδοσή της. (Γορογώ)
    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της:
    Οι Αθηναίοι είχαν σπουδαία ψαραγορά και γενικότερα αγορά Είχαν όρεξη για γλέντι, αγάπη για τις “χαρές της ζωής. Ακολουθούσαν την μεσογειακή διατροφή και βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Τροφές όπως τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια αποτελούσαν κυρίως τα γεύματά τους. Στην αγορά της Αθήνας το μέλι το πουλούσαν με τις κηρήθρες και το εμπόριό του ήταν ιδιαίτερα κερδοφόρο. Τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Αχλάδια, ρόδια, μήλα, σύκα, και φυσικά σταφύλια οι συμπολίτες της Μύρτιδας τα ήξεραν και τ’ αγαπούσαν. Ήξεραν επίσης τα κυδώνια, τα δαμάσκηνα, τα καρπούζια και τα πεπόνια, τις γλυκές κολοκύθες και τα μούσμουλα, τα κούμαρα και άλλα. Ανάμεσα στα λαχανικά βασιλιάδες ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο. Ήξεραν, όμως, και τα ραδίκια, τ’ αντίδια, τα σέλινα, τις καυκαλήθρες, τα μαρούλια. Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή τους

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Μάλλον θα έλεγα για τις αρρώστιες και τους ανθρώπους που υπέφεραν από αυτές. Λίγα λόγια για την ζωή γενικά στην πόλη. Σχετικά με εμένα θα άφηνα πίσω μου ένα παιχνίδι, το αγαπημένο μου. Θα έλεγα για την καταγωγή μου για να ξέρουν οι άνθρωποι (σήμερα) αν ήμουν ή όχι Αθηναία. Θα περιέγραφα το πρόσωπό μου για να ξέρουν σήμερα πώς ήμουν. Ίσως να έλεγα και το αγαπημένο μου χρώμα…

  2. 1) Έχει αποδειχθεί ότι μετά το θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών, εφόσον όμως συνοδεύονταν από μικροβιαιμία. Στις περιπτώσεις αυτές, ο μικροβιακός παράγοντας που κυκλοφορεί στο αίμα, άρα και στο πολφό του δοντιού, παγιδεύεται στο εσωτερικό του δοντιού μετά από τη νέκρωσή του και μουμιοποιείται.

    2) Τα παιχνίδια που πιθανό να έπαιζε η Μύρτις όταν ήταν σε μικρή ηλικία θα ήταν η πλαταγή και τα σείστρα, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Όταν η Μύρτιδα ήταν σε μεγαλύτερη ηλικία έπαιζε διαφορετικά παιχνίδια από τα αγόρια. Η Μύρτις έπαιζε μόλλον με την πλαγόνα της, η γνωστή κούκλα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός από αυτές τις κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται. Η Μύρτις μάλλον θα έντινε τις πλαγγόνες της με ρούχα, όπως κάνουν και τα κορίτσια στη σημερινή εποχή. Συχνά είχαν και αντικείμενα καλλωπισμού της κούκλας, αλλά και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού. Τα κορίτσια, αλλά και τα μικρά αγόρια είχαν την αιώρα τους, δηλαδή κούνια κατασκευασμένη από σχοινί. Η αιώρα η βραχιόνιος είναι η σημερινή τραμπάλα.

    3) Ο Ηρίανδος ήταν ένας ποταμός ο οποίος πήρε το όνομά του γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλαδή τους τάφους.Οι άνθρωποι εξάλλου ήδη απο τα προϊστορικά χρόνια έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του ποταμού και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.

    4) Την εποχή που ζούσε η Μύρτιδα υπήρχαν μερικοί φιλόσοφοι οι οποίοι νοιάζονταν πάρα πολύ για τον άνθρωπο όπως και για τα φυτά. Όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ένας Έλληνας φιλόσοφος και φισικός ο Εμπεδοκλής δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων, δηλαδή φωτιά, γη, αέρας και νερό. Ένας άλλος διάσημος φιλόσοφος ήταν ο Ιπποκράτης από την Κω και θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5) Η Μύρτιδα την εποχή που ζούσε, δηλαδή τον 5ο αιώνα, οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε
    γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε πως η γλώσσα ήταν αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6) Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού. Άλλα φαγητά που μπούσαν να τρώνε μαζί με το ψωμί ήταν τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια όλα αυτά για τους πλούσιους. Οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας μόνο όταν γίνονταν θυσίες, ενώ οι πιο εύποροι, που μπορούσαν να προμηθεύονται και προϊόντα της υπαίθρου, αγόραζαν πουλερικά, αρνιά, κατσίκια και κυνήγι.

    7) Αν ήμουνα η Μύρτις σαν σημάδι θα άφηνα πολλά παιχνίδια στον τάφο μου, θα έβαζα μια επιγραφή που θα έλεγε εδώ αναπαύετε η Μύρτις και επίσης στην επιγραφή θα έβαζα πως τράβηξα πάρα πολλά με αυτήν την ασθένια δηλαδή τον λοιμό τώρα εκεί που θα πάω θα
    ξεκουραστώ από τα βάσανα που πέρασα. ‘Ετσι θα βοηθούσα πιο πολύ τους επιστήμονες στο να βρούν πιο πολλά στοιχεία της εποχής.

    • 1) Απαντήστε στην ερώτηση του τίτλου:
      Η Μύρτιδα ειχε ενα προβλημα με τα δινοτια της επειδή τα παιδικά της δόντια ήταν πολλά και συμπυκνωμένα στην επάνω γνάθο με αποτέλεσμα να έχουν πρόβλημα οι κυνόδοντες της,να είναι έξω από την γνάθο. Και οι κυνόδοντες δεν ήταν στην ιδία διάμετρο.
      2)Βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα:
      Η Μύρτιδα έπαιζε και με παιχνίδια του σώματος όμως από αυτά τα παιχνίδια έχουν πολύ λίγα βρεθεί γιατί ήταν φτιαγμένα από υλικά φθαρτά –ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα και αλλοιώνονταν με τον χρόνο. Τα μικροτέρα παιδιά είχαν την πλαταγή και τα σείστρα δηλαδή σημερινές κουδουνίστρες.Τα μεγαλύτερα παιδιά έπαιζαν με τα ξύλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν. Τα κορίτσια έπαιζαν με την πλαγγόνα την σημερινή κούκλα που παίζουν και τα μικρά κοριτσάκια.Έπαιζαν με στροβίλους, δηλαδή με σβούρες, με την ίυγγα, το αντίστοιχο σημερινό παιχνίδι λέγεται κουμπί και ήταν συνήθως ένας ξύλινος τροχός περασμένος σε κλωστή. Καθώς αυτός περιστρέφονταν παρήγαγε έναν οξύ συριστικό ήχο. Επίσης, έπαιζαν με γιο-γιο , με τροχούς , αλλά και με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών ζώων ή με αντίστοιχους από πηλό ή μέταλλο.
      3) Τι ήταν ο Ηριδανός:
      Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό.Ο Παυσανίας λέγει ότι τα ύδατα του παραπόταμου αυτού ήταν τόσο ακάθαρτα ώστε και αυτά ακόμη τα κοπάδια ζώων που έβοσκαν στη περιοχή τα απέφευγαν. Ο δε Στράβων που συμβούλευε και έλεγχε τα φημιζόμενα στην εποχή του, φέρει ως παράδειγμα όσα λέει ο Καλλίμαχος στο σύγγραμμά του «Συναγωγή ποταμών.
      4)Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας:
      Την εποχή της Μύρτιδας υπήρχαν Ελληνες φιλόσοφοι που ενδιαφέρονταν για τα φυτά
      και τον άνθρωπο . Όταν η Μύρτιδα ήταν 9 χρονών ο Εμπεδοκλής δημιούργησε τις τέσσερις κοσμογενεις θεωρίες των κλασσικών στοιχειών , δηλαδή νερό, φωτιά, ήλιος,γη. Ένας άλλος φιλόσοφος ο Ιπποκράτης είναι από τις πιο γνωστές φυσιογνωμίες της ιατρικής.
      5)Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της:
      Η Μύρτιδα στη εποχή της μιλούσε την επική διαλεκτό η οποία εξελίχθηκε σε γλωσσά πανελλήνιας εμβέλειας.Μια λέξη που μπορούμε να δούμε είναι η Κασμος ενώ ήταν Καδμος.
      6)Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της:
      Οι Αθηναίοι βασίζονταν στην μεσογειακή διατροφή και η κύρια τροφή τους ήταν τα σιτηρά , το λάδι και τέλος το κρασί.Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής
      για όλους στην τότε εποχή.Οι φτωχοί έτρωγαν κρέας μονό όταν γίνονταν θυσίες .
      Ώμος οι πιο οικονομικά ανεπτυγμένοι μπορούσαν να περνούν τα προϊόντα από την υπαιρθο
      διαφορά κρατικά ή κυνηγούσαν.
      7)Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς:
      Αν ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα στον τάφο μου τα αγαπημένα μου αντικείμενα , τα παιχνίδια από την παιδική μου ηλικία άλλα και κάπου γραμμένα τα όσα πέρασα εξαιτίας της αρρώστιας (λοιμού) και παρηγορώντας τους δικούς μου ανθρώπους λέγοντας τους ότι εκεί που θα πα θα αναπαυτώ.

  3. 1)Όταν ένα άτομο πεθαίνει τα δόντια του δεν πέφτουν.Οι ιστορικοί ανακάλυψαν κάτι παράξενο στην Μύρτιδα.Η Μύρτιδα είχε και τα νεογιλά δόντια και τα μόνιμα.Η ανάλυση του DNA των δοντιών της Μύρτιδας μπορεί να ερμηνεύσει την Ιστορία.

    2)Η Μύρτιδα έπαιζε παιχνίδια που παιζόντουσαν με το σώμα και παιχνίδια που είχαν φτιαχτεί από υλικά φθαρτά όπως ξύλο,ύφασμα,κερί και δέρμα.Ως μωρό η Μύρτιδα έπαιζε με την πλαταγή και τα σείστρα της,δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές.

    3)Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική,στην Αρχαία Αθήνα,τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στραβώνας.Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό.Σήμερα έχει σκεπαστεί.

    4)Την εποχή εκείνη υπήρχαν κάποιοι φιλόσοφοι που νοιάζονταν για τον άνθρωπο όπως ο Ιπποκράτης που αναφέρεται ως ο πατέρας της μοντέρνας φυσικής.

    5)Η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα ήταν η αττική διάλεκτος που εξελίχτηκε σε όλοι την Ελλάδα.Μια λέξη που φανερώνει την διάλεκτο αυτή είναι η: Γορογώ-Γοργώ.

    6)Η διατροφή των Αθηναίων αποτελούνταν από λάδι-σιτηρά.Το ψωμί ήταν το κύριο συνοδευτικό που οι Αθηναίοι έτρωγαν μαζί με κρέας,ψάρι,λαχανικά και όσπρια.

    7)Αν ήμουνα η Μύρτιδα θα προσπαθούσα να δείξω στους επιστήμονες και όλους τους άλλουςανθρώπους τι τράβηξαμε τον λοιμό.Επίσης θα έπαιρνα όλα μου να παιχνίδιαστον τάφο μου για να μου κρατάνε συντροφιά στο Άδη.

  4. 1)Έχει αποδειχθεί ότι μετά το θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών, εφόσον όμως συνοδεύονταν από μικροβιαιμία. Στις περιπτώσεις αυτές, ο μικροβιακός παράγοντας που κυκλοφορεί στο αίμα, άρα και στο πολφό του δοντιού, παγιδεύεται στο εσωτερικό του δοντιού μετά από τη νέκρωσή του και μουμιοποιείται.Έτσι παρατηρήθηκε θετική αντίδραση στο έβδομο αντιδραστήριο που αντιστοιχούσε στο μικροβιακό παράγοντα Salmonella enterica serovar Typhi, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την εκδήλωση τυφοειδούς πυρετού.

    2)Σε μικρότερη ηλικία έπαιζε με την πλαταγή και τα σείστρα της, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Τα λίγο μεγαλύτερα έπαιζαν με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν.Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας.
    Έπαιζαν με στροβίλους, δηλαδή με σβούρες, με την ίυγγα, το αντίστοιχο σημερινό παιχνίδι λέγεται κουμπί και ήταν συνήθως ένας ξύλινος τροχός περασμένος σε κλωστή.Φυσικά δεν τους έλειπαν τα επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια. Για να παίξουν χωρίς τη χρήση άβακα (συνήθως πήλινη κεραμίδα) πολλές φορές χάρασσαν τις γραμμές στο έδαφος και αντί για πεσσούς χρησιμοποιούσαν χάντρες, πετραδάκια, φασόλια ή άλλα συνηθισμένα αντικείμενα. Στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας είναι ορατές μεγάλες οκτάκτινες τρίλιζες χαραγμένες επάνω σε μάρμαρα. Σήμερα παίζουμε σκάκι, ο μακρινός του πρόγονος θεωρείται το παιχνίδι πόλεις ή πόλις ή χώρας.Είχαν σφαίρες, δηλαδή μπάλες από ύφασμα ή από δέρμα ζώου παραγεμισμένες με άχυρο, φυσικό σπόγγο, μαλλί.Στην ακινητίνδα, στα αγαλματάκια που λέμε σήμερα, νικητής ήταν εκείνος που θα μπορούσε να παραμείνει περισσότερη ώρα ακίνητος πατώντας στο ένα του πόδι. Έπαιζαν αποδιδρασκίνδρα, δηλαδή κρυφτό, αλλά και διελκυστίνδα, με τον ίδιο τρόπο που παίζεται και σήμερα.

    3)Ο Ηριδανός ήταν ένας από τους τρεις ποταμούς που άρδευαν το λεκανοπέδιο των Αθηνών , αναφέρεται από τον Ηρόδοτο.
    Δεχόταν συχνά νερά από την Ακρόπολη τον Άρειο Πάγο και την Πνύκα, άλλαζε συχνά κοίτη και πλημμύριζε με τις μεγάλες βροχοπτώσεις.
    Κατά τους προϊστορικούς χρόνους βρισκόταν εκτός κατοικημένης περιοχής ,όχι πολύ μακριά από τον οικισμό. Σταδιακά ο οικισμός άρχισε να επεκτείνεται προς τα βόρεια και δυτικά η επέκτασή του επηρεάστηκε από την παρουσία του ποταμού. Ο Πλάτων, αναφέρεται στον Ηριδανό και τον Ιλισό τα δύο ποτάμια της Αθήνας που περιέβαλαν την πόλη και την οριοθετούσαν από βορρά και νότο.

    4)Ο θρύλος θέλει παρόντα στο λοιμό των Αθη­νών τον Ιπποκράτη που αφού ήρθε σε σύγκρουση με το ιερατείο της Κω, ήρθε στην Αθήνα, όπου οι ιε­ρείς του Ασκληπιείου των Αθηνών προσπάθησαν να τον προσεταιριστούν, αλλά ο Ιπποκράτης έχο­ντας την προηγούμενη εμπειρία της Κω αρνήθη­κε. Ο θρύλος λέει ότι στην Αθήνα ήρθε με πρό­σκληση του Περικλή, ο οποίος μαζί με την Ασπα­σία κατέβηκαν στον Πειραιά να τον υποδεχθούν. Η πρόσκληση του έγινε για την αντιμετώπιση λοιμού, ο οποίος, όπως λέει ο Θουκυδίδης, «ούτε ιατροί ήρκουν… Ούτε άλλη ανθρωπεία τέχνη, ου­δεμία… πάντα ανωφελή ην». Ο Θουκυδίδης είχε προσβληθεί και ο ίδιος από το λοιμό αλλά επέζησε και μας περιγράφει θαυμά­σια τα συμπτώματα της νόσου.
    Ο θρύλος γύρω από τη ζωή του Μεγάλου Ιππο­κράτη μας λέει ότι με το διεισδυτικό του μάτι και την αγχίνοιά του πρόσεξε ότι από το λοιμό δύσκο­λα προσβάλλονταν άνθρωποι που λόγω του επαγ­γέλματός τους ζούσαν ημίγυμνοι, εργαζόμενοι κο­ντά στη φωτιά, όπως οι μεταλλωρύχοι, οι καμινευτές, οι φουρναραίοι κ.ά. και συμπέρανε ότι το μία­σμα (το αίτιο της νόσου) δεν αρέσκεται στο πυρ και ίσως βρίσκεται στον ιματισμό (ενδύματα, κλινοστρωμνές κ.λπ.). Έδωσε λοιπόν τη συμβουλή να ανάψουν φωτιές στους δρόμους και να καεί ο ιματισμός. Συμβούλεψε τους Αθηναίους ν’ ανάψουν μεγά­λες φωτιές στα διάφορα σημεία της πόλης και να τις τροφοδοτούν με χλωρά κλαδιά και αρωματικά άνθη, ώστε ο καπνός που θα δημιουργηθεί να έχει ευχάριστη οσμή και να είναι πυκνός ώστε να σκε­πάσει όλη την πόλη και διασκορπιζόμενος απ’ τον αέρα να φύγουν μαζί του και τα μιάσματα.
    Η απολυμαντική ενέργεια του πυρός ήταν γνωστή και πριν από τον Ιπποκράτη. Ήδη αναφέρεται από την εποχή του Τρωικού πολέμου. Η καύση όμως του ιματισμού ως φορέα του μιάσματος οφείλεται στην παρατηρητικότητα του Ιπποκράτη. Πράγματι, οι ψύλλοι που μεταδίδουν το μικρόβιο της πανώλους απ’ τους ποντικούς στον άνθρωπο, εμφωλεύουν στον ιματισμό, με τον οποίο κάηκαν κι έτσι σταμάτησε η μετάδοση της νόσου και η επιδημία υποχώρησε.

    5)Η γλώσσα που επικρατεί στον ελλαδικό χώρο τον 5ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατ’ εξοχή πολιτικής, πνευματικής και καλλιτεχνικής ακμής των Αθηνών, είναι η αττική διάλεκτος η οποία ξεπερνώντας τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Στη βαθμιαία διεύρυνσή της ως αττικής κοινής στον πεζό λόγο, δέχτηκε την επίδραση της συγγενούς ιωνικής στην οποία πριν από τον 5ο αιώνα είχε ήδη αναπτυχθεί καλλιεργημένος πεζός λόγος, σε πιο εξελιγμένη γλωσσική μορφή, με αποτέλεσμα να αποβάλει ορισμένα στοιχεία της και να δεχτεί άλλα, κυρίως ιωνικά (-σσ αντί ττ, -ρρ αντί ρσ), γεγονός που συνετέλεσε στη διαμόρφωση μιας απλούστερης μορφής λόγου. Παράλληλα, η επίσημη υιοθέτηση από τους Αθηναίους του ιωνικού αλφαβήτου διευκόλυνε σε μεγάλο βαθμό τη διάδοσή της.Πηγές για την γλώσσα έχουν βρεθεί από λογοτεχνικά έργα ή αποσπάσματα που απηχούν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό την ομιλούμενη γλώσσα όπως οι κωμωδίες του Αριστοφάνη και διαλογικά τμήματα των τραγωδιών, από συγκεκριμένες αναφορές αρχαίων συγγραφέων (Ηρόδοτος Ι, 142), από λέξεις που χαρακτηρίζονται ως βαρβαρικές (Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος)

    6)Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού Το ψωμί αποτελούσε και τη βάση της διατροφής των Αθηναίων. Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του συστήνει το ζύμωμα και το ψήσιμο των δημητριακών σε γαλέτες και σε ψωμιά. Ο “άρτος”, το σταρένιο ψωμί δηλαδή, ήταν για τις γιορτινές μέρες. Το στάρι ήταν ακριβότερο και οι απλοί άνθρωποι τρέφονταν με κρίθινα καρβέλια και παξιμάδια. Οι Αθηναίοι, μάλιστα, που είχαν και τη φήμη λιτοδίαιτων ανθρώπων σε σύγκριση με τους πιο φαγάδες Βοιωτούς, δεν συνόδευαν συχνά τη “μάζα” τους με όψα δαπανηρά, αλλά με προϊόντα της γης τους – ή της θάλασσάς τους.
    Όψα, τώρα, ήταν όλες οι τροφές που συνόδευαν το ψωμί. Σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονταν κατά κύριο λόγο τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια. Κι αν τα απαριθμούμε εδώ τελευταία, τα ψάρια δεν είχαν καθόλου την τελευταία θέση στο τραπέζι των Αθηναίων. Ίσα-ίσα, οι περισσότεροι Αθηναίοι έτρωγαν πιο συχνά ψάρι (και θαλασσινά γενικά) παρά κρέας, που ήταν ακριβό και συχνά έτερπε μόνο τους πλούσιους. Οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας μόνο όταν γίνονταν θυσίες – ενώ οι πιο εύποροι, που μπορούσαν να προμηθεύονται και προϊόντα της υπαίθρου, αγόραζαν πουλερικά, αρνιά, κατσίκια και κυνήγι.Το βοδινό και το μοσχαρίσιο κρέας ήταν μάλλον σπάνια στην Αθήνα, αλλά και στις άλλες πόλεις της κεντρικής και νότιας Ελλάδας.

    7)Θα έδινα στοιχεία για τον εαυτό μου όπως:πού γεννήθηκα, πού έζησα, την εμφάνισή μου, τί μου αρέσει να τρώω, ποιά είναι τα αγαπημένα μου παιχνίδια και τέλος τα συμπτώματα της νόσου από την οποία υπέφερα και τί έκανα γι αυτήν, έτσι ώστε οι επόμενες γενιές να καταλάβουν καλύτερα και να μελετήσουν την εποχή μου.

  5. 1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου:
    Ως υλικό της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν ακέραια δόντια που εξήχθησαν από τρεις τυχαία επιλεγμένους νεκρούς του ομαδικού τάφου του Κεραμικού . Με τα είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό του δοντιού. Το φύλο της μαρτυρείται από το πιγούνι της, που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών, και από τη διάμετρο των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών.

    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα:
    Ένα από τα πρώτα παιχνίδια που έπαιζαν τα μωρά και πιθανότατα και η Μύρτιδα στην αρχαιότητα ήταν «η πλαταγή», μια πήλινη κουδουνίστρα, και τα σείστρα δηλαδή μεταλλικές κουδουνίστρες. Σε μεγαλύτερη ηλικία μάλλον θα έπαιζε με την πλαγγόνα της, τη γνωστή κούκλα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο, της μητέρας. . Τα κορίτσια τις έντυναν με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Σαν παιχνίδι όλως των παιδιών υπήρχε η αιώρα που είναι η σημερινή τραμπάλα. Συνήθως τα κορίτσια όταν δεν έπαιζαν με την πλαγγόνα είναι πήλινα κουζινικά και αλογάκια με ρόδες.

    3. τι ήταν ο Ηριδανός;:
    Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα “ηρία”, δηλαδή τους τάφους. Ήδη από τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμικού

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας:
    Την εποχή της Μύρτιδας υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων. Όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ένας Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος [Ο Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.)] δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων δηλαδή της φωτιάς ,της γης, του αέρα και του νερού. Ο Ιπποκράτης από την Κω ήταν ένας από τους πιο διάσημος φυσικός, ο οποίος θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;:
    Τον 5ο αιώνα οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε πως η γλώσσα ήταν αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της:
    Οι Αθηναίοι ακολουθούσαν την μεσογειακή διατροφή και βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Τα χόρτα και τα όσπρια συνόδευαν σχεδόν πάντα τα γεύματά τους . Στην αγορά της Αθήνας το μέλι και το εμπόριό του ήταν ιδιαίτερα κερδοφόρο. Τα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Τα σταφύλια ήταν ένα από τα φρούτα που αγαπούσαν περισσότερο. Τα λαχανικά που λάτρευαν ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο.Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή των Αθηναίων.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουνα η Μύρτις θα άφηνα μέσα στον τάφο μου ένα χαρτί που θα έγραφε για τισ αρρώστιες και και τισ παραδόσεισ και τα έθιμα εκείνης της εποχήσ και γενικο΄τερα στοιχεία του πολιτισμού τησ γησ που ζούσα.Επίσης θα άφηνα τα παιχνίδια μου για να δουν τα παιδιά των επόμενων εποχών με τι παιχνίδια παίζαμε τότε .

    • 1 Xρησιμοποιήθηκαν ως υλικό μελέτης ακέραια δόντια που εξήχθησαν από τρεις τυχαία επιλεγμένους νεκρούς του ομαδικού τάφου του Κεραμικού . Μετα είναι δυνατή η ερεύνηση της ύπαρξης DNA στον πολφό του δοντιού. Το φύλο της μαρτυρείται από το πιγούνι της, που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών, και από τη διάμετρο των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών.

      2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα

      Ένα απο τα πιθανότατα παιχνίδια που μπορούσε να παίζει η Μύρτιδα ήταν η »πλαταγή» που συνήθως έπαιζαν παιδιά μικρότερης ηλικίας. Ένα άλλο παιχνίδι που μπορούσε να έπαιζε η Μύρτιδα ειναι τα σειστρα δηλαδη οι μεταλικές κουδουνίστρες.H Μύρτιδα ,όταν ήταν σε μεγαλύτερη ηλικία έπαιζε διαφορετικά παιχ1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου

      Ένα δόντι μπορεί να ερμηνέυσει την ιστορία , γιατι όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει το μόνο που διατηρείται σε καλή κατάσταση είναι το δόντι .Απο το δόντι μπορούμε να καταλάβουμε αν ο νεκρός ήταν σε μεγάλη ηλικία η οχι . Για παράδειγμα αν ήταν νεογιλά η μόνιμα.νίδια από τα αγόρια, ενω η Μύρτις έπαιζε ίσως με την πλαγόνα της, η γνωστή κούκλα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο,της μητέρας.

      3. τι ήταν ο Ηριδανός;

      Ο Ηρίδανος ήταν ένας ποταμός ο οποίος βρισκόταν σε νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού.Πήρε αυτήν την ονομασία ,γιατι περνούσε μέσα απο τα »ήρια», δηλαδή τάφους . Οι άνθρωποι έθαβαν τουσ νεκρούς στις όχθες του και γύρω στην περιοχή του Κεραμικού
      .
      4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας

      Στην εποχή της Μύρτιδας υπήρχαν μερικοί φιλόσοφοι που νοιάζονταν και ενδιαφέρονταν για τον άνθρωπο. Οταν η Μύρτις ήταν 9 χρονων ένας φυσικός και φιλόσοφος ο Έλληνας Εμπεδοκλής δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων, όπως τον αέρα ,το νερό ,την φωτια και την γη. Ο Ιπποκράτης ήταν ένας από τους πιο διάσημους φυσικόυς , ο οποίος καταγόταν απο την Κω.Ο Ιπποκράτης,θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής»σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

      5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;

      Την εποχή που ζούσε η Μύρτιδα , δηλαδή τον 5ο αιώνα, οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε
      γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε στην αττική διάλεκτο είναι : Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

      6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της

      Οι Αθηναίοι είχαν σπουδαία ψαραγορά και γενικότερα αγορά και είχαν όρεξη για γλέντι . Ακολουθούσαν την μεσογειακή διατροφή και βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Τροφές όπως τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια αποτελούσαν κυρίως τα γεύματά τους.Τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Μήλα ,αχλάδια ,σταφύλια και φυσικά ρόδια . Ήξεραν επίσης τα πεπόνια,τα δαμάσκηνα,τα καρπούζια και τα κυδώνια , τις γλυκές κολοκύθες τα κούμαρα και άλλα. Ανάμεσα στα λαχανικά τα κύρια ήταν το σκόρδο και το πράσο. Ήξεραν, όμως τ’ αντίδια, τα σέλινα και τα μαρούλια.Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή των Αθηναίων.

      7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;

      Aν ήμουν στην θέση της Μύρτιδας δεν θα άφηνα τιποτα πίσω μου ,παρα μόνο το σώμα μου.

    • Ασκ.2

      Αν η Μύρτις δεν είχε θραυτεί τόσο βιαστικά σε έναν ομαδικό τάφο θα υπήρχαν προσωπικά της αντικείμενα μέσα στον τάφο όπως τα παιχνίδια της .Ένα παιχνίδι που πιθανός θα είχε ήταν οι γνωστές κούκλες που δεν κινούνταν υπήρχαν όμως και κούκλες που κινούνταν διότι ήταν δεμένα με ένα σύρμα τα χεριά και τα ποδιά τους.

      Ασκ.3

      Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός που πήρε το όνομα του από τα «ήρια» δηλαδή τους τάφους ,διότι από πολύ παλιά οι άνθρωποι έθαβαν εκεί τους νεκρούς τους.

      Ασκ.4

      Κατά τη διάρκεια του 5 αιώνα την εποχή που ζούσε η Μύρτις περίπου, υπήρχε ένα αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων. οι αρχαίοι Έλληνες ανέπτυξαν σε μεγάλο βαθμό την συστηματική μελέτη της Βιολογίας . Βοηθήσαν να τεθούν τα θεμέλια για όλες τις βιολογικές επιστήμες συμπεριλαμβανομένης την ζωολογία, γευστική βοτανική και ανατομικής συνεισφέροντας πολλές ιδέες , θεωρίες και ανακαλύψεις .η Μύρτις έζησε σε μια εποχή που η Βιολογία και πολλές άλλες επιστήμες ξεκίνησαν να καθιερώνονται!!!

      Ασκ.5

      Η αττική διάλεκτος του 5ου αιώνα αντιπροσωπεύει την κλασική μορφή της αρχαίας ελληνικής.., (Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος)

      Ασκ.6

      Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί.
      Ασκ.7

      Αν ήμουνα η Μύρτις θα άφηνα στο τάφο μου την αγαπημένη μου ενδυμασία, το πορτρέτο μου και το όνομα μου πάνω, το αγαπημένο μου παραμύθι, ένα από τα παιχνίδια μου, ένα γραπτό κείμενο που θα περίγραφε την κατάσταση στην Αθηνά εκείνων το καιρό με τον πόλεμο και τον λοιμό , θα έβαζα επίσης το αγαπημένο μου κόσμημα .

  6. 1) Η επιλογή δοντιών ως υλικού της μελέτης έγινε με βάση το πρωτόκολλο των Raoult και Drancourt. Με την εφαρμογή σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων υπό αυστηρά άσηπτες συνθήκες είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό του δοντιού. Ακολούθως, το αγνώστου ταυτότητας μικροβιακό DNA μπορεί να πολλαπλασιαστεί, εξυπηρετώντας έτσι την εφαρμογή πολλαπλών εργαστηριακών δοκιμασιών, με διαφορετικά κάθε φορά αντιδραστήρια τα οποία αντιστοιχούν απόλυτα σε ήδη αποκωδικοποιημένα γονίδια συγκεκριμένων μικροβίων.
    2)Συνηθισμένα παιχνίδια εκείνης της εποχής ήτανε μερικά οι βόλοι,τα κότσια,το κουτσό,η μπάλα, η σβούρα και τα κοκαλάκια,δηλαδή αυτά τα παιχνίδια λογικά θα έπαιζε η Μύρτιδα.
    3)Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που πήγαζε από τον Λύκαβυττο και περιέβαλε την περιοχή του Κεραμικού.Επίσης το όνομα του προκύπτει από την λέξη ήρια που σημαίνει τάφος γιατί παιρνούσε από τα ήρια,δηλαδή την περιοχή τον τάφων.
    4)Στην εποχή της Μύρτιδας υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις γιατί τότε οι αρχαίοι Έλληνες άρχισαν να έχουν ερωτήματα για όλα τα ζωντανά πλάσματα και για να δώσουν απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα ξεκίνησαν να ερευνούν και να ανακαλύπτουν τα βασικά στοιχεία της ζωής.Παράδειγμα ο Αλκμαίων του Κρότωνα (γεννήθηκε περίπου το 510 π.Χ.) ήταν ένας από τους πρώτους με σημαντική συνεισφορά στη Βιολογία. Ήταν ένας πρωτοπόρος στην ανατομική διατομή καθώς και ο πρώτος που ερεύνησε τα εσωτερικά αίτια των ασθενειών.Επίσης ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας διάσημος φυσικός, που θεωρείται μία από τις πιό εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.
    5)Η γλώσσα η οποία μιλούσε η Μύρτιδα ήτανε η αττική διάλεκτος, η οποία ήτανε η γλώσσα της Αθήνας και άλλων Ιωνικών πόλεων.Λέξεις στην Αττική διάλεκτο είναι Γορογώ που αρχικά ήτανε η λέξη Γοργώ και η λέξη Κάσμος ήτανε αρχικά Κάδμος.
    6) Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού – ο Όμηρος άλλωστε ονόμαζε ήδη τους ανθρώπους “ψωμοφάγους”. Το ψωμί αποτελούσε και τη βάση της διατροφής των Αθηναίων.Ακόμα κρίθινα καρβέλια και παξιμάδι υπήρχαν στα γεύματα αυτά.Επίσης συχνά έτρωγαν όσπρια,γάλα, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, και τα ψάρια ,ενώ πιο σπάνια κρέας.
    7)Αν ήμουνα η Μύρτιδα θα άφηνα γραπτά κείμενα για τις παραδόσεις και γνώσεις της εποχής και θα έπαιρνα μια επιγραφή μαζί μου στον τάφο μου.

  7. 1)Τα δόντια κρατιούνται γερά και δεν σπάνε μετά το θάνατο ενός ατόμου.Έτσι και τώρα χάρη στο δόντι που διασώθηκε από τη Μύρτις με τη βοήθεια του DNA μπορέσαμε και εξετάσαμε και καταλάβαμε στην προκειμένη περίπτωση ότι η Μύρτις πέθανε από το λοιμό που εμφανίστηκε στην Αθήνα το 440 π.Χ.

    2) Της αρέσει να παίζει στο δρόμο, να σκαρφαλώνει στις στέγες των σπιτιών ψάχνοντας χελιδονοφωλιές, να παίζει κρυφτό και πεντόβολα και να πιάνει χρυσόμυγες, να τις δένει με κλωστή και να τις ζουζουνίζει γύρω γύρω.

    3) Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό (Παυσ. Λ κεφ.19 6), πλησίον και μεταξύ του σημερινού ξενοδοχείου Κάραβελ και του νοσοκομείου Συγγρού. Σήμερα έχει σκεπαστεί.

    4) Ο Αλκμαίων έγραψε το πρώτο ιατρικό βιβλίο: το «Περί Φύσεως΄΄ . Ο Αλκμαίων, εκτός των άλλων, περιέγραψε το οπτικό νεύρο και την ευσταχιανή σάλπιγγα στο ους. Επίσης, επινόησε χειρουργικά εργαλεία και έκανε χειρουργικές επεμβάσεις στον εγκέφαλο. Ο Χαλκίδιος χαρακτηρίζει τον Αλκμαίων ως πατέρα της ανατομίας, ενώ άλλοι τον χαρακτηρίζουν ως πατέρα της ιατρικής. Ο γράφων τον χαρακτηρίζει παππού της ιατρικής! Σημαντική είναι και η συμβολή του Εμπεδοκλή στην ιατρική.Στην ιατρική ήταν ο πρώτος που μίλησε για την ανάπτυξη του ανθρώπινου οργανισμού. Είπε πως τα όργανα του ανθρώπου, από την γέννησή του, υφίστανται μια διαδικασία κατά την οποία αναπτύσσονται προοδευτικά και τελειοποιούνται – όπως συμβαίνει γενικά με όλους τους ιστούς του ανθρωπίνου σώματος.Επίσης, σημαντική ήταν και η συμβολή του Διογένη του Απολλωνιάτη (από την Απολλωνία της Κρήτης) που ήταν φιλόσοφος του 5ου αιώνα π.Χ. Ο Διογένης έζησε στην Αθήνα ως ιατρός. Πιθανότατα προχώρησε σε ανατομές σε πτώματα, δεδομένου ότι περιγράφει ανατομικά το κυκλοφορικό σύστημα του ανθρώπου.

    5) Η Μύρτιδα μιλούσε πιθανότατα την ΑθηναΪκη γλώσσα που προερχόταν από το Ιωνικό αλφάβητο.

    6) Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού – ο Όμηρος άλλωστε ονόμαζε ήδη τους ανθρώπους “ψωμοφάγους”. Το ψωμί αποτελούσε και τη βάση της διατροφής των Αθηναίων. Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του συστήνει το ζύμωμα και το ψήσιμο των δημητριακών σε γαλέτες και σε ψωμιά. Το πιο συνηθισμένο ψωμί είναι η “μάζα”. Ο “άρτος”, το σταρένιο ψωμί δηλαδή, ήταν για τις γιορτινές μέρες. Το στάρι ήταν ακριβότερο και οι απλοί άνθρωποι τρέφονταν με κρίθινα καρβέλια και παξιμάδια. Οι Αθηναίοι, μάλιστα, που είχαν και τη φήμη λιτοδίαιτων ανθρώπων σε σύγκριση με τους πιο φαγάδες Βοιωτούς, δεν συνόδευαν συχνά τη “μάζα” τους με όψα δαπανηρά, αλλά με προϊόντα της γης τους – ή της θάλασσάς τους

    7) Αν ήμουν στη θέση της Μύρτιδας θα κρατούσα ένα ημερολόγιο στο οποίο θα έγραφα διάφορα πράγματα που μου συνέβαιναν στην καθημερινή μου ζωή αλλά και πράγματα για το πολιτισμό που επικρατούσε εκείνη την εποχή.Επίσης για να με βέβαιος οτι θα το βρουν οι επόμενες γενιές θα το είχα πάντα μαζί μου.

  8. 1.Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την Ιστορία;

    Η διερεύνηση για τον παθογόνου παράγοντα αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί σε υλικό από την εσωτερική (πολφική) κοιλότητα δοντιών των φερομένων ως θυμάτων του Λοιμού, καθώς σε πρόσφατες μελέτες των Γάλλων καθηγητών της Ιατρικής σχολής της Μασσαλίας, Dr Didier Raoult και Dr Michel Drancourt, έχει αποδειχθεί ότι μετά το θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών, εφόσον όμως συνοδεύονταν από μικροβιαιμία. Στις περιπτώσεις αυτές, ο μικροβιακός παράγοντας που κυκλοφορεί στο αίμα, άρα και στο πολφό του δοντιού, παγιδεύεται στο εσωτερικό του δοντιού μετά από τη νέκρωσή του και μουμιοποιείται. Η εγκυρότητα και η αξιοπιστία της μεθόδου αυτής έχει τεκμηριωθεί και εφαρμοστεί ήδη σε πολλές περιπτώσεις, όπως για τη διερεύνηση της αιτίας του Μαύρου Θανάτου στην περίοδο του Μεσαίωνα και της αιτίας θανάτου σε μούμιες της αρχαίας Αιγύπτου.
    Τέλος, ο κ. Παπαγρηγοράκης με ομάδα Ελλήνων επιστημόνων, αφού ύστερα από επιστημονικές έρευνες σε τυχαία επιλεγμένα δόντια από τον κοινό τάφο αποκάλυψαν ότι η αιτία του λοιμού ήταν ο τυφοειδής πυρετός.
    2. Τι παιχνίδια ήταν πιθανό να έπαιζε η Μύρτιδα;
    Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός από τις άκαμπτες κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται. Τα κορίτσια έντυναν τις πλαγγόνες τους με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Συχνά είχαν και αντικείμενα καλλωπισμού της κούκλας, αλλά και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού. Τα κορίτσια, αλλά και τα μικρά αγόρια είχαν την αιώρα τους, δηλαδή κούνια κατασκευασμένη από σχοινί. Ηαιώρα η βραχιόνιος είναι η σημερινή τραμπάλα.
    Έπαιζαν με στροβίλους, δηλαδή με σβούρες, με την ίυγγα, το αντίστοιχο σημερινό παιχνίδι λέγεται κουμπίκαι ήταν συνήθως ένας ξύλινος τροχός περασμένος σε κλωστή. Καθώς αυτός περιστρέφονταν παρήγαγε έναν οξύ συριστικό ήχο. Επίσης, έπαιζαν με γιο-γιο (δεν είναι γνωστή η αρχαία ονομασία του), με τροχούς(τσέρκια), αλλά και με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών ζώων (προβάτων, ελαφιών, βοδιών) ή με αντίστοιχους από πηλό ή μέταλλο. Ένα παιχνίδι που έπαιζαν με τους αστραγάλους λέγονταν «εις ώμιλλαν». Το παιχνίδι αυτό το έπαιζαν συνήθως τα μεγαλύτερα παιδιά. Χάρασσαν έναν κύκλο στο έδαφος και από κάποια ορισμένη απόσταση έπρεπε να ρίξουν τον αστράγαλο μέσα στον κύκλο. Ο αριθμός των βολών ορίζονταν στην αρχή του παιχνιδιού. Εξίσου συχνό ήταν και το «αρτιάζειν», δηλαδή τα μονά-ζυγά που θα λέγαμε σήμερα. Εναλλακτικά για το παιχνίδι αυτό χρησιμοποιούσαν κουκιά, καρύδια ή αμύγδαλα. Με κότσια ή με μικρά λεία πετραδάκια έπαιζαν τα πεντέλιθαπου παίζονται και σήμερα και είναι γνωστά ως πεντόβολα. Στο παιχνίδι αυτό δεν υπήρχε περιορισμός στον αριθμό των παικτών. Κάθε παιδί συγκέντρωνε μπροστά στα πόδια του πέντε πετραδάκια ή κότσια και έπρεπε να ρίξει στον αέρα ένα και να το πιάσει ξανά ενώ είχε ήδη πάρει ένα ακόμη κότσι από αυτά που είχε μπροστά του.
    Φυσικά δεν τους έλειπαν τα επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια. Για να παίξουν χωρίς τη χρήση άβακα (συνήθως πήλινη κεραμίδα) πολλές φορές χάρασσαν τις γραμμές στο έδαφος και αντί για πεσσούς χρησιμοποιούσαν χάντρες, πετραδάκια, φασόλια ή άλλα συνηθισμένα αντικείμενα. Στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας είναι ορατές μεγάλες οκτάκτινες τρίλιζες χαραγμένες επάνω σε μάρμαρα. Σήμερα παίζουμε σκάκι, ο μακρινός του πρόγονος θεωρείται το παιχνίδι πόλεις ή πόλις ή χώρας.
    3. Τι ήταν ο Ηριδανός;
    O Ηριδανός ήταν ένας ποταμός, που σύμφωνα με τον Στράβωνα οι πηγές του βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους, όπου βρίσκεται και η Πάνοπος κρήνη. Οι εκβολές του σύμφωνα με τον Ηρόδοτο βρίσκονταν στο στο δυτικό άκρο της Ευρώπης. Τέλος, ο ποταμός ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους.
    4. Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Η ιστορία της ιατρικής εκπαίδευσης φανερώνει τη διαχρονική επίδραση του αρχαίου συστήματος της ελληνικής ιατρικής, όχι μόνο στην ουσιώδη συνεισφορά της, αλλά και στην αφοσίωσή της στη λογική, στην ηθική νοοτροπία της και σε αναρίθμητους άλλους τομείς.
    Καθώς άλλαζαν οι εποχές, σταδιακά μειώθηκε η επίδραση των δεισιδαιμονιών και των παγανιστικών θρησκειών στην ιατρική μέχρι την καθιέρωση της λογικής θεωρίας με την άφιξη της Ιπποκρατικής ιατρικής, αν και τα δύο ρεύματα συνυπήρξαν για λίγους αιώνες. Στην κλασική Ελλάδα, οι πρωτοπόροι του ιατρικού επαγγέλματος ήταν οι γιατροί και φιλόσοφοι με θεωρητικό υπόβαθρο που επεδίωκαν την κατανόηση των φυσικών θεμελίων της τέχνης και της εκπαίδευσής τους. Οι Έλληνες γιατροί που εργάζονταν ως κρατικοί λειτουργοί υποστηρίζονταν από ένα ειδικό κρατικό ποσό που λεγόταν ιατρικόν και λάμβαναν, ορισμένες φορές, επιπλέον προνόμια. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι αυτοί οι κρατικοί λειτουργοί ασχολούνταν με ιατρική εκπαίδευση ή ότι τα ιατρικά χρηματοδοτούσαν την εκπαίδευση. Στην πραγματικότητα, στην κλασική αρχαιότητα δεν υπήρχε κανένα σύστημα επίσημης ιατρικής εκπαίδευσης ή πιστοποίησης για σπουδαστές ιατρικής. Ακόμα και οι πρώτες σημαντικές ιατρικές σχολές, στην Κω και την Κνίδο, δεν παρείχαν νομικά αναγνωρισμένο σύστημα διδασκαλίας. Μολαταύτα, οι γιατροί που εργάζονταν σε αυτές έτυχαν μεγαλύτερης αναγνώρισης και κύρους.
    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η γλώσσα που επικρατεί στον ελλαδικό χώρο τον 5ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατ’ εξοχή πολιτικής, πνευματικής και καλλιτεχνικής ακμής των Αθηνών, είναι η αττική διάλεκτος η οποία ξεπερνώντας τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Ένα παράδειγμα αττικής διαλέκτου είναι το γορογώ.
    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της
    Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί.
    Κατοικίδια ήταν και κάποια ζώα τετράποδα, όπως τα γουρούνια και οι κατσίκες και τα αρνιά. Μα αν εξαιρέσουμε το χοιρινό, τ’ άλλα ζώα τα εξέτρεφαν κυρίως για το γάλα και για το τυρί τους. Το βούτυρο δεν το ήξεραν και δεν το συνήθιζαν. Η ίδια η λέξη “βούτυρο” (τυρί βοδιού) δείχνει πόσο ξένο και παράξενο το θεωρούσαν. Το γάλα, όμως, το έπιναν και το έφτιαχναν κρέμες γλυκιές, ενώ έτρωγαν πολύ και κάτι που έμοιαζε με το σημερινό γιαούρτι ή το ξυνόγαλο: το ονόμαζαν πυριάτη και το έτρωγαν με μέλι.
    Με το ξακουστό θυμαρίσιο μέλι της Αττικής, δηλαδή. Που ήταν περιζήτητο σ’ όλες τις ελληνικές πόλεις. Οι εναλλακτικές λύσεις των ξερών χουρμάδων, των ξερών σύκων και του μούστου δεν ήταν τόσο καλές.
    Αλλά οι ξηροί καρποί ήταν κυρίως επιδόρπια και τραγήματα, ενώ τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό.
    Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή για τους συμπολίτες του Περικλή και της Μύρτιδας: μια πόλη τριγυρισμένη από παραλίες, όπως η Αθήνα, μάζευε στην αγορά της τα θαλασσινά και τα ψάρια από πολλά κοντινά κέντρα αλιείας.
    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Θα άφηνα κάποιο έγγραφο το οποίο θα περιέγραφε την σημερινή κατάσταση της τεχνολογίας και του πολιτισμού μας. Όσο αναφορά εμένα προσωπικά θα άφηνα κάποιο ηλεκτρονικό μου παιχνίδι και μια περιγραφή του εαυτού μου.

  9. 1. Με την εφαρμογή σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων υπό αυστηρά άσηπτες συνθήκες είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό του δοντιού. Έτσι βρήκαν το DNA της.

    2.Τα περισσότερα παιχνίδια της αρχαιότητας που διασώθηκαν μέχρι σήμερα προέρχονται από τάφους παιδιών, καθώς η παιδική θνησιμότητα ανέρχονταν σε μεγάλο ποσοστό στα αρχαία χρόνια. Άλλα παιχνίδια που παίζονταν με το σώμα τα εντοπίζουμε ως αναπαραστάσεις σε αγγεία. Ελάχιστα, βέβαια, παιχνίδια έχουν διασωθεί καθώς τα περισσότερα κατασκευάζονταν από υλικά φθαρτά –ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα- και επομένως είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθούν στο πέρασμα του χρόνου (Τames, 2003).
    Τα μωρά είχαν την πλαταγή και τα σείστρα τους, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Τα λίγο μεγαλύτερα έπαιζαν με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ειδώλια ζώων, αλλά και μικρογραφίες επίπλων από χαλκό και σίδηρο, τα οποία εικάζεται ότι είναι παιχνίδια των παιδιών. Η ερμηνεία ότι πρόκειται για παιχνίδια ενδυναμώνεται και από την παρουσία αντίστοιχων πήλινων ζωόμορφων ειδωλίων σε τάφους μικρών παιδιών.

    3.Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα “ηρία”, δηλαδή τους τάφους.

    4.Ο Ιπποκράτης από την Κω ήταν ένας από τους πιο διάσημος φυσικός, ο οποίος θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5.Τον 5ο αιώνα οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλεια.Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε Κάσμος αντί Κάδμος.

    6.Οι Αθηναίοι βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες:το λάδι,τα σιτηρά και το κρασί.Τα χόρτα και τα όσπρια συνόδευαν σχεδόν πάντα τα γεύματά τους . Στην αγορά της Αθήνας το μέλι και το εμπόριό του ήταν ιδιαίτερα κερδοφόρο. Τα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Τα σταφύλια ήταν ένα από τα φρούτα που αγαπούσαν περισσότερο. Τα λαχανικά που λάτρευαν ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο.Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή των Αθηναίων.

    7.Αν ήμουν η μύρτις θα άφηνα διάφορα παιχνίδια,διάφορα σκευη και εργαλεία της εποχής.Θα έγραφα τις επιπτώσεις του λοιμού και έτσι θα ήλπιζα πως οι επιστήμονες θα έβρισκαν μια μέρα το φάρμακο και έτσι δεν θα συνεχιζόταν η αρρώστια. Επίσης θα περιέγραφα τον εαυτό μου για να καταλάβουν πως ήμουν.

  10. 1. Με τα είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό του δοντιού. Το φύλο της μαρτυρείται από το πιγούνι της, που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών, και από τη διάμετρο των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών.

    2.Ένα από τα πρώτα παιχνίδια που έπαιζαν τα μωρά και πιθανότατα και η Μύρτιδα στην αρχαιότητα ήταν «η πλαταγή», μια πήλινη κουδουνίστρα, και τα σείστρα δηλαδή μεταλλικές κουδουνίστρες. Σε μεγαλύτερη ηλικία μάλλον θα έπαιζε με την πλαγγόνα της, τη γνωστή κούκλα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο, της μητέρας. . Τα κορίτσια τις έντυναν με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Σαν παιχνίδι όλως των παιδιών υπήρχε η αιώρα που είναι η σημερινή τραμπάλα. Συνήθως τα κορίτσια όταν δεν έπαιζαν με την πλαγγόνα είναι πήλινα κουζινικά και αλογάκια με ρόδες.

    3.Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα “ηρία”, δηλαδή τους τάφους.

    4. Ο Ιπποκράτης από την Κω ήταν ένας από τους πιο διάσημος φυσικός, ο οποίος θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5.Τον 5ο αιώνα οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε πως η γλώσσα ήταν αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6.Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί.Τα χόρτα και τα όσπρια συνόδευαν σχεδόν πάντα τα γεύματά τους . Στην αγορά της Αθήνας το μέλι και το εμπόριό του ήταν ιδιαίτερα κερδοφόρο. Τα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Τα σταφύλια ήταν ένα από τα φρούτα που αγαπούσαν περισσότερο. Τα λαχανικά που λάτρευαν ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο.Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή των Αθηναίων.

    7.Θα άφηνα ένα χαρτί που θα έλεγε για τις αρρώστιες τις εποχής τι προκαλούσαν ελπίζοντας να βρίθει αντίδοτο. Επίσης διάφορα παιχνίδια για να δούνε με τι παίζαμε εκείνη την εποχή, διαφορά σκεύη και επιτεύγματα.
    .

  11. 1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου

    Ένα δόντι αποτελείται απο την αδαμαντίνη, την οδοντίνη και τον πολφό (νεύρο).Πρώτον ένα δόντι μπορεί να μας δώσει πολλές πληροφορίες απο τις ανασκαφές που γίνονται και βρίσκονται κρανία όπου υπάρχουν δόντια επάνω τους. Όταν σε ένα δόντι είναι ανέπαφη η αδαμαντίνη τότε προφανώς πρόκειται για νεαρά άτομα.Όταν όμως υπάρχει μεγάλη αποτριβή τότε πρόκειται για άτομα μεγάλης ηλικίας.Δεύτερον η μορφολογική κατάσταση του δοντιού θα μπορούσε να προσδιορίσει την περίοδο την οποία έζησε αυτός ο άνθρωπος.

    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα

    Τα παιχνίδια που πιθανός έπαιζε η Μύρτιδα στην αρχή της ζωής της είναι κάποια παιχνίδια που τα έπαιζαν με το σώμα τους, τα μωρά είχαν την πλαταγή είναι κάτι σαν κουδουνίστρα που άλλοτε ήταν πήλινη και άλλοτε μεταλλική. Σε μεγαλύτερη ηλικία η Μύρτιδα με τισ φίλεσ της έπαιζαν με την κούκλα τους που λεγόταν πλαγγόνα. Τις προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός απο τις κούκλες που δεν κινούνταν υπήρχαν και οι κούκλες που όλα τους τα άκρα ήταν ενομένα με ένα σύρμα που ήταν ενομένο με το σώμα τους για να μπορούν να κινούνται.Τα κορίτσια έντυναν τις πλαγγόνες και συχνά είχαν και αντικείμενα καλωπισμού. Τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια είχαν την αιώρα τους, αιώρα η βραχιόνιος είναι η σημερινή τραμπάλα.Έπαιζαν με στροβίλους, με την ίυγγα, το γιο-γιο με τροχούς, με τα κότσια τους αστραγάλους.¨Ενα παιχνίδι που έπαιζαν με τους αστραγάλους λεγόταν εις ώμιλλαν, ένα άλλο παιχνίδι ήταν το «αρτιάζειν» δηλαδή τα σημερινά μονά-ζυγά.Επίσης τα πεντέθλια που είναι γνωστά και σήμερα αλλά ως πεντόβολα,είχαν και επιτραπέζια παιχνίδια. Είχαν σφαίρες με τισ οποίες έπαιζαν παιχνίδια όπως το απόρραξις, το κερητίζειν και η ουρανία.Υπήρχαν και ομαδικά παιχνίδια όπως η ακινητίδα τα σημερινά μας αγαλματάκια,αποδιδρασκίνδρα δηλαδή κρυφτό,εφετίνδα,στρεπτίνδα, φαινίνδα σαν τα σημερινά μήλα,χαλκή μυία η σημερινή τυφλόμυγα και ασκωλιασμό που μοιάζει με το κουτσό.

    3. τι ήταν ο Ηριδανός;

    ¨Ηταν ένας ποταμός που πήρε το όνομά του γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία»,δηλαδή τους τάφους.Ο ποταμός βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους.

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας

    όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Ελληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων.Ο Δημόκριτος (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας προ-Σωκρατικός φιλόσοφος και μαθητής του Λεύκιππου με μεγάλη επιρροή, διατύπωσε δε την ατομική θεωρία για τον κόσμο.Ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας διάσημος φυσικός, που θεωρείται μία από τις πιό εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;

    Τον 5ο αιώνα( αυτήν την εποχή ζούσε η Μύρτις ) η ατττική διάλεκτος αντιπροσωπεύει την κλασική μορφή της αρχαίας ελληνικής. Η αττική διάλεκτος είναι μια συνθετική γλώσσα με πλούσιο κλιτικό σύστημα του ονόματος και του ρήματος με αποτέλεσμα την ελεύθερη διάταξη των όρων της πρότασης και φράσης .Μια λέξη που μπορώ να γράψω είναι η λέξη Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της

    Οι Αθηναίοι του Χρυσού αιώνα διατηρούσαν τη μεσογιακή διατροφή που βασιζόταν σε τρείς άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί ήταν η βάση της διατροφής τους και συνοδευόταν απο τα ¨Οψα που αποτελούνταν κυρίως απο όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια.οι ξηροί καρποί ήταν κυρίως επιδόρπια και τραγήματα, ενώ τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Επίσης λάτρευαν τα αχλάδια, ρόδια, μήλα, σύκα, και φυσικά σταφύλια .Ήξεραν επίσης τα κυδώνια, τα δαμάσκηνα, τα καρπούζια και τα πεπόνια, τις γλυκές κολοκύθες και τα μούσμουλα, τα κούμαρα και άλλα. ¨Ηξεραν επίσης ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο. Ήξεραν, όμως, και τα ραδίκια, τ’ αντίδια, τα σέλινα, τις καυκαλήθρες, τα μαρούλια.¨Ετρωγαν επίσης και ψάρια ως κύρια τροφή,τόσο πολύ το έτρωγαν το ψάρι, ώστε κατέληξε να είναι συνώνυμο του “όψου”.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;

    Αν ήμουν η Μύρτιδα θα είχα περισσότερα παιχνίδια στον τάφο μου, θα είχα ίσως κάποια ρούχα κάποιες πληροφορίες για τη ζωή τότε τι υπήρχε πως ζούσαν οι άνθρωποι , τι έτρωγαν, πως και πόσο συχνά πεθεναν στην ηλικία μου και γενικότερα κάποιες πληροφορίες για ολόκληρη την εποχή που πρόλαβα να ζήσω!!

  12. 1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου:

    Αρχικά οι επιστήμονες μέσα από τα 150 κρανία τα οποία βρέθηκαν στην περιοχή του Κεραμεικού επέλεξαν τυχαία τα τρία από αυτά. Ξεκίνησε η μελέτη του πολφού δοντιών των κρανίων αυτών για να βρεθεί ο παράγοντας του λοιμού εκείνης της εποχής. Τελικά οι επιστήμονες μέσο του DNA ανίχνευσαν ίχνη από ένα βακτήριο και έτσι ανακάλυψαν το λοιμό που κυκλοφορούσε εκείνη την εποχή. . Το φύλο το καταλαβαίνουμε από το μέγεθος των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών και το πιγούνι της που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών..

    2.βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα:

    Τα παιχνίδια που πιθανό να έπαιζε η Μύρτιδα όταν ήταν σε μικρή ηλικία θα ήταν η κουδουνίστρα. Όταν η Μύρτιδα ήταν σε μεγαλύτερη ηλικία έπαιζε με την κούκλα, της που την προετοίμαζε για τον ρόλο της μητέρας. Η Μύρτιδα μάλλον θα έντυνε τις κούκλες της με ρούχα, όπως κάνουν και τα κορίτσια στη σημερινή εποχή. Τέλος τα κορίτσια είχαν την αιώρα τους, δηλαδή κούνια κατασκευασμένη από σχοινί.

    3.τι ήταν ο Ηριδανός:

    Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές του Ηριδανού ποταμού βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού . Κατά την αρχαιότητα ο Ηριδανός περιέβαλε την πόλη των Αθηνών. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα “Ήρια”, δηλ. τους τάφους.

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;

    Εκείνη την εποχή υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για όλα των ζωντανά πλάσματα από φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο. Το 431 π.Χ. όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής δημιούργησε την θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων δηλαδή τη φωτιά, τη γη, τον αέρα και το νερό. Ακόμη ένας φιλόσοφος ήταν ο Ιπποκράτης που θεωρείται μία από τις πιο γνωστές φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Επίσης αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» .

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Τον 5ο αιώνα οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις τις οποίες μπορούμε να δούμε στη αττική διάλεκτο είναι :Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6.Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της:

    Οι Αθηναίοι εκείνη την εποχή ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή. Η κύρια τροφή τους ήταν το ψάρι. Επίσης έτρωγαν συνήθως σιτηρά, λάδι και κρασί και συνόδευαν τα γεύματά τους με χόρτα και όσπρια . Τα σταφύλια σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό .Τα λαχανικά που αγαπούσαν περισσότερο ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο και το πράσο. Το μέλι στα χρόνια εκείνα ήταν πολύ κερδοφόρο. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού. Οι πλούσιοι έτρωγαν καθημερινά ελιές, φρούτα, κρέας, ψάρια, πουλερικά, αρνιά και κατσίκια. Τέλος οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;

    Αν ήμουνα η Μύρτις θα άφηνα μέσα στον τάφο μου μια πλάκα από μάρμαρο που θα μιλούσε για τις αρρώστιες της εποχής εκείνης. Επίσης θα άφηνα μερικά από τα παιχνίδια μου για να δουν τα παιδιά των επόμενων εποχών με τι παιχνίδια παίζαμε τότε. Θα μιλούσα για της καθημερινές μου συνήθειες πχ ( τι έτρωγα , ποια μαθήματα υπήρχαν τότε , με τι ασχολιόμουν στο ελεύθερο μου χρόνο και άλλα).

  13. 1.Έχει αποδειχθεί ότι μετά το θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών.
    2.Η Μύρτιδα πιθανόν όταν ήταν μωρό να έπαιζε με την ‘πλαταγή’ (ξήλινη ή πήλινη κουδουνίστρα).Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη.Σε μεγαλύτερη ηλικία έπαιζε με πήλινα αγολάκια με ξήλινες ρόδες που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν.
    3.Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός όπου πήρε το όνομά του γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους. Ήταν γιός του Ωκεανού και της Τηθύος σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου, είχε τις εκβολές του στον Ωκεανό, στο δυτικό άκρο της Ευρώπης, όπως μας πληροφορεί ο Ηρόδοτος.
    4.Την εποχή που ζούσε η Μύρτιδα υπήρχε ένας αριθμός ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο.Ο Ελληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων (φωτιά, γή, αέρας και νερό).Οι αρχαίοι έλληνες βοήθησαν να τεθούν τα θεμέλια για όλες τις βιολογικές επιστήμες.
    5.Τον 5ο αιώνα η γλώσσα που επικρατούσε στον ελλαδικό χώρο ήταν η αττική διάλεκτος η οποία ξεπερνώντας τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας.Μερικές λέξεις της αττικής διαλέκτου είναι:Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.
    6.Την εποχή της Μύρτιδας επικρατούσε η μεσογιακή διατροφή με 3 βασικούς άξονες τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί.Έτρωγαν όσπρια, χόρτα, λαχανικά, ελιές, φρούτα, κρέας και ψάρια.Οι περισσότεροι Αθηναίοι έτρωγαν πιο συχνά ψάρι (και θαλασσινά γενικά) παρά κρέας, που ήταν ακριβό και συχνά έτερπε μόνο τους πλούσιους. Οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας μόνο όταν γίνονταν θυσίες – ενώ οι πιο εύποροι, που μπορούσαν να προμηθεύονται και προϊόντα της υπαίθρου, αγόραζαν πουλερικά, αρνιά, κατσίκια και κυνήγι.
    7.Εαν ήμουν η Μύρτιδα οι πληροφορίες που θα άφηνα θα ήταν οι εξής:για την καθημερινότητα μου και για το πως ήταν οι αρώστιες(πως τις αντιμετόπιζαν γιατί δεν υπήρχε η τεχνολογια και τα φάρμακα που έχουμε σήμερα).

  14. 1) Η Μύρτιδα ήταν ένα από τα θύματα του Λοιμού της Αθήνας. Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα η οποία είναι αφιερωμένη στη Μύρτιδα, έχει αποδειχθεί ότι μετά το θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών, εφόσον όμως συνοδεύονταν από μικροβιαιμία. Στις περιπτώσεις αυτές, ο μικροβιακός παράγοντας που κυκλοφορεί στο αίμα, άρα και στο πολφό του δοντιού, παγιδεύεται στο εσωτερικό του δοντιού μετά από τη νέκρωσή του και μουμιοποιείται. Άρα στην συγκεκριμένη περίπτωση, το δόντι μας βοηθά στο να καταλάβουμε ποιο ήταν το μικρόβιο που σκότωσε 50.000 ανθρώπους στο Λοιμό της Αθήνας. Το δεύτερο στοιχείο που μπορούμε να το πάρουμε από το ορθοδοντικό πρόβλημα της Μύρτιδος. Αναφέρεται πως παιδικά και μόνιμα δόντια συνυπήρχαν στη στοματική κοιλότητα της Μύρτιδος. Το γεγονός αυτό μαρτυρεί πως τα δόντια εκείνη την εποχή ήταν αναδιοργάνωτα και μη προσεγμένα στο στόμα του κοριτσιού. Έτσι παρόλο το πρόβλημα που υπήρχε δεν έγινε καμία προσπάθεια για τη διόρθωσή του. Άρα είναι πολύ πιθανό την εποχή εκείνη να μην υπήρχε κάποιο μέσο ή κάποιος τρόπος για να διορθωθεί το ορθοδοντικό πρόβλημα που αντιμετώπιζε η Μύρτιδα.

    2) Όταν ήταν σε μικρή ηλικία η Μύρτιδα πιθανόν να έπαιζε τα εξείς παιχνίδια:την πλαταγή και τα σείστρα, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Σε μεγαλήτερη ηλικία η Μύρτιδα έπαιζε με διαφορετικά παιχνίδια από αυτά των αγοριών. Η Μύρτις έπαιζε μάλλον με την κούκλα της την πλαγόνα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο, αυτόν της μητέρας.Εκτός από αυτές τις κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται.Η Μύρτις μάλλον θα έντινε τις πλαγγόνες της με ρούχα, όπως κάνουν και τα κορίτσια στη σημερινή εποχή. Συχνά είχαν και αντικείμενα καλλωπισμού της κούκλας, αλλά και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού.

    3) Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού.Πήρε αυτό το όνομα επειδή περνούσε μέσα από τα “ηρία”, δηλαδή τους τάφους. Από τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς τους στις όχθες του ποταμού Ηριδανού, στην περιοχή του Κερεμικού.

    4) Εκείνη την εποχή υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο. Όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ένας Έλληνας φιλόσοφος και φισικός ο Εμπεδοκλής δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων, δηλαδή φωτιά, γη, αέρας και νερό. Ο Ιπποκράτης από την Κω ήταν ένας από τους πιο διάσημος φυσικός, ο οποίος θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5) Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. η Μύρτιδα μιλούσε την αττική γλώσσα η οποιά είχε ξεπεράσει τα όρια της χώρας και είχε εξαπλωθεί σε όλη την Ελλάδα ώσπου έφτασε να είναι γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε πως η γλώσσα ήταν αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος

  15. 6) Οι Αθηναίοι γενικά ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή.Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού. Συνήθως το ορεκτικό των Αθηναίων ήταν κάποιο φρούτο με επικρατέστερο το σταφύλι.τα γεύματά τους κινούνταν γύρω από τρεις τομείς: το σιτάρι, το λάδι και το κρασί.Τα όσπρια και τα χορταρικά συνόδευαν σχεδόν πάντα τα γεύματά τους. Στην αγορά της Αθήνας το εμπόριο του μελιού ήταν ιδιαίτερα κερδοφόρο. Τα λαχανικά που είχαν την μεγαλύτερη ζήτηση ήταν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο. Οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας μόνο όταν γίνονταν θυσίες, ενώ οι πιο εύποροι, που μπορούσαν να προμηθεύονται και προϊόντα της υπαίθρου, αγόραζαν πουλερικά, αρνιά, κατσίκια και κυνήγι. Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή τους.

    7) Αν ήμουν η Μύρτις θα έσκαβα ένα βαθύτερο τάφο για να βάλω μέσα όλα τα υπάρχοντά μου. επίσης θα έβαζα μία επιστολή που θα περιέγραφε μία καθημερινή μέρα καθώς και όλες τις γιορτές.

  16. (Δεν θα απαντησω στις υπόλοιπες ερωτήσεις γιατι οι συμμαθήτριές ανελυσαν πλήρες τα αλλα θέματα.)
    7)Εγώ, εάν ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα τα παιχνίδια μου τα οποια ηταν φτιαγμένα απο Πυλό και τα οποια διατηρούνται στο πέρασμα του χρόνου , επίσης εαν η Μυρτιδα ήξερε να γράφει θα αφηνα επιγραφή για τα ενδιαφέροντά μου.

  17. 1. Tα δόντια αποτελούν υλικό μελέτης με την εφαρμογή σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων και έτσι είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό τους. Αυτή η μέθοδος ακολουθήθηκε για τη διερεύνηση και την ταυτοποίηση του DNA του παθογόνου μικροβιακού παράγοντα, ο οποίος το 430 π.Χ. προκάλεσε τον μεγάλο Λοιμό της Αθήνας του Περικλή. Η μεθοδολογία αυτή ακολουθείται γενικότερα για να ερμηνευτεί η Ιστορία.

    2. Η Μύρτιδα ως μωρό είχε για παιχνίδι την πλαταγή και τα σείστρα, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές οι οποίες είχαν μορφές ζώων όπως γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Όταν η Μύρτιδα μεγάλωσε έπαιζε με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδενε με σχοινί και τα έσερνε. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ειδώλια ζώων, αλλά και μικρογραφίες επίπλων από χαλκό και σίδηρο, τα οποία εικάζεται ότι είναι παιχνίδια των παιδιών οπότε και της Μύρτιδας.

    3. Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός ο οποίος πήρε το όνομα του γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους .Έτσι και αλλιώς από τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς
    στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.

  18. 1. Tα δόντια αποτελούν υλικό μελέτης με την εφαρμογή σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων και έτσι είναι δυνατή η διερεύνηση της ύπαρξης μικροβιακού DNA στον πολφό τους. Αυτή η μέθοδος ακολουθήθηκε για τη διερεύνηση και την ταυτοποίηση του DNA του παθογόνου μικροβιακού παράγοντα, ο οποίος το 430 π.Χ. προκάλεσε τον μεγάλο Λοιμό της Αθήνας του Περικλή. Η μεθοδολογία αυτή ακολουθείται γενικότερα για να ερμηνευτεί η Ιστορία.

    2. Η Μύρτιδα ως μωρό είχε για παιχνίδι την πλαταγή και τα σείστρα, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές οι οποίες είχαν μορφές ζώων όπως γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Όταν η Μύρτιδα μεγάλωσε έπαιζε με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδενε με σχοινί και τα έσερνε. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ειδώλια ζώων, αλλά και μικρογραφίες επίπλων από χαλκό και σίδηρο, τα οποία εικάζεται ότι είναι παιχνίδια των παιδιών οπότε και της Μύρτιδας.

    3. Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός ο οποίος πήρε το όνομα του γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους .Έτσι και αλλιώς απο τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού. Γιός του Ωκεανού και της Τηθύος σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου, είχε τις εκβολές του στον Ωκεανό, στο δυτικό άκρο της Ευρώπης, όπως μας πληροφορεί ο Ηρόδοτος. Ο μύθος λέει: “ όταν ο Δίας αναγκάστηκε να κεραυνοβολήσει το Φαέθωνα, γιό του θεού Ήλιου και της Κλυμένης, το άψυχο σώμα του έπεσε στον Ηριδανό. Οι κόρες του Ήλιου θρήνησαν τον θάνατο του αδελφού τους στις όχθες του ποταμού, ώσπου μεταμορφώθηκαν σε λεύκες. Τα δάκρυά τους καθώς έσταζαν από τα δέντρα γίνονταν κεχριμπάρι. Οι θεοί τις λυπήθηκαν και μαζί με τον Φαέθωνα τις ανέβασαν στον ουρανό, όπου έγιναν αστέρια”.
    4. Κατά την εποχή της Μύρτιδας, στην κλασική Ελλάδα, μπορούμε να αναζητήσουμε τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής εκπαίδευσης. Ο πρωτοπόρος του ιατρικού επαγγέλματος ήταν ο Ιπποκράτης, ο οποίος γεννήθηκε στην Κω, στον οποίο στηρίχτηκαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις των γιατρών της εποχής. Οι αρχαιοελληνικές πολιτείες ανέπτυξαν ιατρικές σχολές που λειτουργούσαν ως προπύργια της ιατρικής εκπαίδευσης. Η διδασκαλία που παρείχαν, όμως, ήταν ανεπίσημη. Οι γιατροί που βρίσκονταν σε αυτές τις σχολές μοιράζονταν τη γνώση μέσω της πρακτικής και της μίμησης. Ωστόσο, χρειάστηκε να περάσουν δεκαετίες πριν οι μαθητές αρχίσουν να συμπληρώνουν τις πρακτικές γνώσεις τους με τη μελέτη βιβλίων χάρη στην Ιπποκρατική συλλογή και τα έργα του Διοσκουρίδη.
    5. Η γλώσσα της Μύρτιδας ήταν η αττική διάλεκτος, η οποία επικρατεί στον ελλαδικό χώρο τον 5ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατ’ εξοχή πολιτικής, πνευματικής και καλλιτεχνικής ακμής των Αθηνών. Η αττική διάλεκτος ξεπέρασε τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Ένα παράδηγμα της γλώσσας της είναι: »Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος» .
    6. Οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψάρι, όμως, ήταν επίσης κύρια τροφή για τους πολίτες. Ένα γεύμα της Μύρτιδας θα μπορούσε να είναι ψάρια , καβούρια , μύδια. στρείδια, αχινοί και ό,τι άλλο βάζει ο νους του ανθρώπου σε θαλασσινά.
    7. Αν ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα στον τάφο μου όλα τα παιχνίδια μου για να δουν οι απόγονοι μου με τι παιχνίδια έπαιζαν τα παιδιά τότε. Θα άφηνα επίσης πάρα πολλές ζωγραφιές σε πάπυρο ή σε αγγεία από την πόλη μου και το σπίτι μου για να δουν πως ήταν τότε η πόλη μου και τα σπίτια των κατοίκων της αρχαίας Ελλάδας. Επίσης θα άφηνα και τα ρούχα μου για να δουν τι ρούχα φορούσαμε τότε. Τέλος θα άφηνα τα κοσμήματα μου, για να δουν πως στολιζόμασταν τότε.

  19. 1. Προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου.
    Το νεογιλό δόντι της μικρής Μύρτιδας.έκριβεκαλά μέσα του ίχνη από ένα μικρόβιο. Οι επιστήμονες, με τη μέθοδο του DNA, εντόπισαν το βακτήριο salmonella entrerica serovar typhi, το οποίο ήταν υπεύθυνο για το μεγάλο λοιμό της Αθήνας το 430 π.Χ.
    2. Βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα.
    1) Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός από τις άκαμπτες κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται. Τα κορίτσια έντυναν τις πλαγγόνες τους με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή.
    2) Πεντέλιθα (Πεντόβολα)
    3) Χαλκή Μυία (Τυφλόμυγα)
    4) Ακινητίνδα

    3. Τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό (Παυσ. Λ κεφ.19 6), πλησίον και μεταξύ του σημερινού ξενοδοχείου Κάραβελ και του νοσοκομείου Συγγρού. Σήμερα έχει σκεπαστεί.

    4. Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας:
    Τον 5ο αιώνα π.Χ. οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ασχολήθηκαν με τη Βιολογία. Ο πρώτος που έβγαλε συμπεράσματα ήταν ο Αλκμαίων του Κρότωνα.
    Στη συνέχεια ο Εμπεδοκλής (490-430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων δηλαδή της φωτιάς ,της γης, του αέρα και του νερού.
    Ο Ιπποκράτης από την Κω αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο. Η Ιπποκράτειος Σχολή της Ιατρικής ιδρύθηκε από τον ίδιο τον Ιπποκράτη, επιφέροντας επανάσταση στην ιατρική στην αρχαία Ελλάδα, και καθιερώνοντας έτσι την ιατρική ως επάγγελμα.. Ηταν ο πρώτος που περιέγραψε πολλές ασθένειες και ιατρικές παθήσεις.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η Μύρτιδα μιλούσε την αττική διάλεκτο. Κάτι στην γλώσσα της είναι: «Ἐστὶν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας.»

    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της.

    Ένα γεύμα της Μύρτιδας αποτελούνταν από: φρέσκα φρούτα, ψάρι, λαχανικά, ψωμί και ξηρούς καρπούς.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Ως ένα 11χρονο κορίτσι, θα άφηνα πληροφορίες για τον εαυτό μου και γενικά για τη ζωή μου. Δηλαδή θα έγραφα σε μια πλάκα το όνομά μου, τους γονείς μου, την ηλικία μου, την εποχή στην οποία ζούσα αλλά και το τόπο μου. Θα κατέγραφα γενικότερα τη ζωή μου με λίγα λόγια(το πότε άρχισα να μαθαίνω τις δουλειές που έπρεπε να κάνει τότε η γυναίκα μέσα στο σπίτι κ.ά.). Κάτι πολύ σημαντικό ακόμα που θα έκανα, θα ήταν το να αφήσω κάποια παιχνίδια μου και αγαπημένα μου αντικείμενα. Έτσι παιδία της ηλικίας μου δεν θα είχαν απορίες για το πως ήταν η ζωή ενός μικρού παιδιού εκείνα τα χρόνια, αλλά και οι επιστήμονες θα μπορούσαν να κάνουν διάφορες ανακαλύψεις. Δηλαδή θα τους διευκόληνα στο να καταλάβουν πως ζούσα…!

  20. 1. Τα δοντια μπορουν να μας δωσουν πολλες πληροφοριες στους αρχαιολογους για τα ατομα στα οποια ανηκαν .Απο το DNA μαθαινουμε το φυλο και τις ασθενειες του ατομου . Το ειδος τους μπορουν να μας δειξουν την ηλικια του καθε ατομου (αν ειναι νεογιλα προκειται για παιδια , αν ειναι μονιμα ειναι ενηλικες) τις διατροφικες συνηθειες αναλογα με το ποσο τρυμμενες ειναι οι επιφανειες τους (σκληρες ή μαλακές τροφες) το μερος οπου μενανε (πλουσιο σε φθοριο) την οικονομικη τους κατασταση (οι ευκαταστατοι ετρωγαν τροφες πλουσιες σε σακχαρα με αποτελεσμα να χαλασουν περισσοτερο τα δοντια ττους απο οτι οι φτωχοι) και την κατασταση υγειας τους.Επισης ενα δοντι μπορει να μας δωσει πληροφοριεσ για το αν προκειται για ανθρωπο η για ζωο.

    2. Τα παιχνιδια που μπορει να επαιζε η Μυρτιδα ειναι παρομοια με τα σημερινα παιχνιδια.Τα παιδια εκεινης της εποχης συνηθιζαν να παιζουν με παιχνιδια φτιαγμενα απο ξυλο , δερμα , υφασμα και απο κερι . Τα κοριτσια επαιζαν με τις πλαγγονες τις γνωστες σημερα κουκλες . Τα αγορια επαιζαν με σβουρες με μπαλες και με κοτσια . Ηξεραν την κουνια και την τραμπαλα , και επαιζαν ομαδικα παιχνιδια οπως κρυφτο , τα μηλα , τα αγαλματακια . Γνωριζαν επισης τα επιτραπεζια παιχνιδια οπως το σημερινο σκακι και η νταμα . Χρησιμοποιουσαν αμυγδαλα και καρυδια πετρες και ξυλα για να παιξουν τα διαφορα παιχνιδια .Επαιζαν κουτσο και σχοινακι και τυφλομυγα .

    3 . Ο Ηριδανος ηταν παραποταμος του Κηφισου . Λεγοταν ετσι γιατι περνουσε μεσα απο τα ηρια δηλαδη τα νεκροταφεια της εποχης . Γι’αυτο τον λογο ηταν πολυ βρομικος , τοσο που ουτε τα ζωα της περιοχης δεν ηθελαν να πιουνε απο τα νερα του .

    4 . Στην εποχη της Μυρτιδας οι Ελληνες φιλοσοφοι ενδιαφεροντουσαν να μαθουν για το πως ειναι φτιαγμενος ο ανθρωπος , τα ζωα και ολη η φυσικη ζωη . Η λεξη βιολογια βγαινει απο τισ Ελληνικες λεξεις βιος και λογος . Ο Αλκμαιων του Κροτωνα ειναι πρωτοπορος στη ανατομικη διατομη και αυτος που πρωτος ερευνησε τα εσωτερικα αιτια των ασθενειων , και κανει τις πρωτες ανακαλυψεις στο πεδιο της ανατομιας . Ο Εμπεδοκλης δημιουργησε τη θεωρια των τεσσαρων κλασικων στοιχειων (νερο , φωτια , αερας ,γη) . Παρατηρησε φυτα και ζωα και εγινε ο προδρομος της συνγχρονης βιολογιας . Ο φιλοσοφος Δημοκριτος διατυπωσε την ατομικη θεωρια για τον κοσμο και θεωρειται ο πατερας της μοντερνας επιστημης . Ο Ιπποκρατης θεωρειται ο πατερας της συνγχρονης ιατρικης . Βοηθησε στην ιαση των Αθηναιων απο τον λοιμο και ανεπτυξε πρωιμες θεωριες κληρονομικοτητας (μερικα στοιχεια μεταδιδονται απο γενια σε γενια) . Ετσι μπορουμε να πουμε οτι στην Αρχαια Ελλαδα υπηρχαν ιατρικες και βιολογικες γνωσεις .

    5 . Η γλωσσα που επικρατει στον Ελλαδικο χωρο την εποχη της Μυρτιδος ειναι η Αττικη διαλεκτος , η οποια εξελιχθηκε σε γλωσσα πανελληνιας εμβελειας . Η Αττικη διαλεκτος ειναι συνθετικη γλωσσα με πλουσιο κλητικο συστημα στις γραμματικες κατηγοριες της . Θεωρειται η κλασικη μορφη της Αρχαιας Ελληνικης γλωσσας . Στον πεζο λογο δεχεται την επιρροη της συγγενικης ιωνικης διαλεκτου πραγμα που συντελεσε στην διαμορφωση μιας απλουστερης μορφης λογου που διευκολυνε σε μεγαλο βαθμο τη διαδοση της .Η Μυρτις μιλουσε καπως ετσι:Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος,

    6 . Την εποχη της Μυρτις στην Αθηνα ετρωγαν ψαρι απο το Αιγαιο , ψαρια του γλυκου νερου και καλαμαρακια απο την Κοπαϊδα και καβουρια και στρειδια και αχινους . Τα γευματα τους ηταν πλουσια . Χρησιμοποιουσαν το λαδι το κρασι και το σιταρι (το ψωμι ηταν βασικο στοιχειο του τραπεζιου τους .) Ετρωγαν επισης χορτα , λαχανικα , ελιες , φρουτα και κρεας (κυνηγι πουλερικα , κατοικιδια ζωα) κυριως οι πλουσιοι . Επιναν γαλα , ετρωγα10ν γιαουρτι και τυρι , μελι , ξηρους καρπους για επιδορπιο και ορεκτικα ετρωγαν τα φρουτα . Τελος ετρωγαν το γλυκο πλακους που ηταν ποτισμενο με μελι . Δεν ηξεραν τα γλυκα με ζαχαρη και με σοκολατα .

    7 . Θα ηθελα να μου αφησουνε στον ταφο μου τα ρουχα μου , τα αγαπημενα παιχνιδια μου , και τα προσωπικα μου ειδη θα ηθελα επισης να αφησουν μια πλακα που να γραφει το ονομα μου , ποτε γεννηθηκα και ποτε πεθανα , ποιοι ηταν οι γονεις μου ποιοα τα αδερφια μου και τελος την αιτια για την οποια πεθανα .

  21. 1. Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την ιστορία;
    Η εξέλιξη της επιστήμης είναι σε θέση να εμφανίσει και να αξιολογήσει, από ευρήματα του παρελθόντος, την ιστορία, τις συνήθειες αλλά και τις ασθένειες των ανθρώπων που έζησαν πριν από χιλιάδες χρόνια. Οι πληροφορίες που προσέφερε ως ανασκαφικό εύρημα η Μύρτις, όπως τη βάφτισαν οι αρχαιολόγοι, <>(νεογιλά και μόνιμα).

    2. Πιθανά παιχνίδια που έπαιζε η Μύρτιδα
    Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές τα παιχνίδια της ήταν διάφορα: κούκλες πήλινες και κέρινες, βαμμένες ωραία να μπορούν να κινούν τα χέρια και τα πόδια τους, τα σπιτάκια και βαρκούλες δερμάτινες, σχεδόν ίδιες με τις αληθινές, μαϊμουδάκια από αργιλό που κρατούσαν στα χέρια άψυχα πουλάκια. Επίσης ζωάκια στον κήπο που τα κορίτσια έως 7 χρονών έπαιζαν μαζί με τα αδερφάκια τους τ’ αγόρια.

    3. Τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν ένας από τους τρείς ποταμούς που άρδευαν το λεκανοπέδιο των Αθηνών. Δεχόταν συχνά νερά από την Ακρόπολη τον Άρειο Πάγο και την Πνύκα, άλλαζε συχνά κοίτη και πλημμύριζε με τις μεγάλες βροχοπτώσεις. Σήμερα ο ποταμός είναι μια γραμμή σε κάποιους χάρτες της Αθήνας. Ένας ποταμός που πολλοί Αθηναίοι δεν γνωρίζουν για την ύπαρξη του.

    4. Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Δεν υπήρχαν εξιδικευμένες ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας. Κάποιοι όμως φιλόσογοι, όπως ο Αλκμαίων του Κρότωνα 510 π.Χ., ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής 490-430 π.Χ., ο Δημόκριτος 460-370 π.Χ., προσπάθησαν να αναλύσουν τα φυτά και τα ζώα αλλά και την ανθρώπινη ύπαρξη.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η γλώσσα που επικρατούσε την εποχή που έζησε η Μύρτιδα 5ος αιώνας π.Χ. είναι η αττική διάλεκτος η οποία την εποχή εκείνη εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας και όχι μόνο σε γλώσσα των Αθηναίων. Είχε ιδιαίτερα γλωσσικά γνωρίσματα με χρήση δωρικών, αιολικών και ιωνικών στοιχείων. Παραδείγματα: Τα παιδία παίζει. Κάσμος αντί Κάδμος.

    6. Αναφερθείτε σε ένα γεύμα της.
    Η διατροφή της δεν διέφερε και πολύ από τη δική μας. Ήταν εμπλουτισμένη με όσπρια, δημητριακά, μαύρο ψωμί αλλά και ψάρια ψαρεμένα μόνο από το Αιγαίο όπως μας αναφέρει ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο του Περικλή.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιες πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Ίσως ένα βιογραφικό σημείωμα ή κάποιο ημερολόγιο για τη ζωή μου, την προσωπική και την κοινωνική (ασχολίες, χόμπυ, διατροφή, εκπαίδευση).

  22. 1.Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την Ιστορία;
    Επειδή ένα δόντι μένει για πολύ καιρό αναλλοίωτο , μπορούμε να κάνουμε ανάλυση DNA από τον πολφό του δοντιού και να εντοπίσουμε τις μολυσματικές ασθένειες που έχει υποστεί ο οργανισμός. Έτσι θα εντοπίσουμε τις περισσότερες ασθένειες στα αρχαία χρόνια.

    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μυρτιά H Μυρτιά όπως και τα υπόλοιπα κορίτσια εκείνη την εποχή πιθανόν να έπαιζαν σε μικρή ηλικία με την πλαταγή και την σείστρα, δηλαδή με πήλινες και μεταλλικές κουδουνίστρες .Το αγαπημένο τους όμως παιχνίδι ήταν η πλαγγόνα που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο της μητέρας , οι νευρόσπαστες κούκλες τις οποίες έντυναν με ρούχα και μικρογραφίες ενός ολόκληρου σπιτικού .Άλλα παιχνίδια που μπορεί να έπαιζε μ΄αυτά , είναι τα ειδώλια ζώων , τα πήλινα αλογάκια που τα έσερναν με κλωστή και η αιώρα , μια κούνια κατασκευασμένη από σχοινί .Εκτός απ’όλα αυτά , αγαπητά ήταν και τα παιχνίδια που παίζονταν με το σώμα .Τα παιχνίδια ‘’κολλαβίζειν’’ (το μπιζ) και ‘’ακινητίνδα’’ (τα αγαλματάκια) , ανήκουν σε αυτή τη κατηγορία.

    3. τι ήταν ο Ηριδανός; Ο Ηριδανός είναι ο ποταμός που βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού και πήρε το όνομά του απ’τα ‘’ηρία’’ δηλαδή τους τάφους όπου οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς μέσα στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού .Στον ποταμό αυτόν επίσης αναφέρεται κι ένας μύθος.

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας Κατά την περίοδο του 5 αιώνα π.χ. μερικοί φιλόσοφοι ήθελαν να εξετάζουν κάθε ζωντανό οργανισμό πάνω στη γη και τις αιτίες που προκαλούν τις ασθένειες .Μερικοί από αυτούς ήταν ο Ακμαίων που ήταν ανατόμος και ερευνητής και ο Εμπεδοκλής που δημιούργησε τη κοσμογονική θεωρία (υπέθεσε ότι η φύση αποτελείται από τα τέσσερα στοιχεία, τον αέρα, την φωτιά, το νερό, και τη γη).Ο πατέρας της ιατρικής ονομάστηκε ο Ιπποκράτης .

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της; Η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα ήταν η ‘’Αττική διάλεκτος’’ που εξελίχθηκε σε πανελλήνια και ήταν η κλασσική μορφή της αρχαίας ελληνικής .Επηρεασμένη απ’την ιωνική, η ‘’Αττική διάλεκτος’’ έγινε πιο εύκολη στη μάθηση και στη διάδοσή της .Κάποιες λέξεις στην γλώσσα της , στην αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος και τα παιδία παίζει αντί τα παιδία παίζουν.

    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της Στην Αθήνα υπήρχε σπουδαία ψαραγορά και αγορά .Οι πολίτες της είχαν όρεξη για γλέντι, αγάπη για τις “χαρές της ζωής. Τρέφονταν σύμφωνα με τη μεσογειακή διατροφή και στηριζόντουσαν κυρίως σε τρία προϊόντα: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια αποτελούσαν τα γεύματά τους και συνοδεύονταν από ψωμί .Το εμπόρια απέφερε μεγάλα κέρδη. Τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά. Τα αχλάδια, τα ρόδια, τα μήλα, τα σύκα, τα κυδώνια, τα δαμάσκηνα, τα καρπούζια και τα πεπόνια, τις γλυκές κολοκύθες και τα μούσμουλα, τα κούμαρα , τα σταφύλια και άλλα φρούτα ήταν γνωστά και επιθυμητά απ΄όλους τους κατοίκους της Αθήνας. Ανάμεσα στα λαχανικά ξεχώριζαν το κρεμμύδι, το σκόρδο, το πράσο. Υπήρχαν όμως, και άλλα λαχανικά όπως τα ραδίκια, τ’ αντίδια, τα σέλινα, τα μαρούλια.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουν η Μυρτιδα μάλλον θα έκανα μια αναφορά στη πόλη που ζω , θα μιλούσα για τη ζωή που θα θελα να κάνω αλλά και τα συμπτώματα από πολλές αρρώστιες ώστε να μάθουν όλοι για τα προβλήματα της καθημερινότητας μου.
    Επίσης θα μιλούσα για εμένα , δηλαδή τη κοινωνική τάξη και την καταγωγή μου , για τα πρόσωπα τις οικογενείας μου και τα ενδιαφέροντα μου. Έτσι θα βοηθούσα πολλούς επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα την εποχή μου.

  23. 1.Προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου

    Ο πολφός είναι η εσωτερική κοιλότητα του δοντιού που περιέχει τους ιστούς, τα αγγεία, και τα νεύρα που διατηρούν ζωντανό το δόντι.Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε σε ποιά εποχή έζησε ο άνθρωπος στον οποιό άνηκε το δόντι,πότε γεννήθηκε ή πέθανε κ.α. δηλαδή την ιστορία του.

    2.Βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα

    Ή Μύρτιδα πιθανόν έπαιζε παιχνίδια του σώματος που βλέπουμε σε αναπαραστάσεις αγγείων,το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών που ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας,με στροβίλους, δηλαδή με σβούρες, με την ίυγγα, το αντίστοιχο σημερινό παιχνίδι λέγεται κουμπί και ήταν συνήθως ένας ξύλινος τροχός περασμένος
    σε κλωστή. Καθώς αυτός περιστρέφονταν παρήγαγε έναν οξύ συριστικό ήχο. Επίσης, έπαιζαν με γιο-γιο (δεν είναι γνωστή η αρχαία ονομασία του), με τροχούς (τσέρκια), αλλά και με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών ζώων,επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια,με σφαίρες, δηλαδή μπάλες από ύφασμα ή από δέρμα ζώου παραγεμισμένες με άχυρο, φυσικό σπόγγο, μαλλί,ομαδικά παιχνίδια όπως είναι το κολλαβίζειν(το σημερινό μπιζ),ακινητίνδα κ.α.Ελάχιστα, βέβαια, παιχνίδια έχουν διασωθεί καθώς τα περισσότερα κατασκευάζονταν από υλικά φθαρτά –ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα- και επομένως είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθούν στο πέρασμα του χρόνου.

    3.Τι ήταν ο Ηριδανός;

    Ο ποταμός πήρε το όνομα Ηριδανός γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους. Εξάλλου ήδη απο τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.Οι πηγές του Ηριδανού ποταμού βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους, όπου βρίσκεται και η Πάνοπος κρήνη. Κατά την αρχαιότητα ο Ηριδανός και ο Ιλισός, όπως αναφέρει ο Πλάτων, περιέβαλαν την πόλη των Αθηνών και την οριοθετούσαν από βορρά και νότο.

    4.Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;

    Περίπου την εποχή που έζησε η Μύρτιδα δηλαδή τον 5ο αιώνα π.Χ.υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο.Όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Ελληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων (φωτιά, γή, αέρας και νερό).Ένας άλλος διάδημος φιλόσοφος ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) θεωρείται μία από τις πιό εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5.Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;

    Την εποχή που έζησε η Μύρτις οι κάτοικοι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών.Κάποιες λέξεις οι οποίες φανερώνουν την διάλεκτο αυτή είναι οι:Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος

    6.Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της.

    Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού.Σχεδόν όλες οι τροφές συνοδεύονταν απο ψωμί.Σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονταν κατά κύριο λόγο τα όσπρια, τα χόρτα, τα λαχανικά, οι ελιές, τα φρούτα, το κρέας και τα ψάρια.

    7.Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;

    Αν ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα στοιχεία τα οποία θα φανέρωναν τα ήθη και τα έθιμα της εποχής μου,ποία παιχνίδια έπαιζαν τα παιδιά εκείνη την εποχή,τον πολιτισμό μου κ.α.Αυτό θα το έκανα με διάφορους τρόπους όπως με ένα κομμάτι χαρτί στο οποιό θα κατέγραφα όλα αυτά,με αντικείμενα που σχετίζονται με όλα τα παραπάνω.Έτσι θα βοηθούσα τους αρχαιολόγους να βρούν πιο εύκολα στοιχεία για την εποχή μου.

  24. 1.προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου:
    Για τη διερεύνηση του υπεύθυνου παθογόνου η ιατρική-οδοντιατρική ομάδα χρησιμοποίησε τον πολφό τριών άθικτων δοντιών από τρία τυχαία επιλεγμένα κρανία, όπου ανιχνεύτηκαν ίχνη του μικροβιακού παράγοντα. Οι επιστήμονες εντόπισαν το βακτήριο Salmonella enterica serovar Typhi.

    2.βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα:
    Τα παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός από τις άκαμπτες κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται. Τα κορίτσια έντυναν τις πλαγγόνες τους με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Συχνά είχαν και αντικείμενα καλλωπισμού της κούκλας, αλλά και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού. Τα κορίτσια, αλλά και τα μικρά αγόρια είχαν την αιώρα τους, δηλαδή κούνια κατασκευασμένη από σχοινί.

    3.τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός ο οποίος πήρε το όνομά αυτό γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους. Ούτως ή άλλως, ήδη από τα προϊστορικά χρόνια, οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού. Οι πηγές του Ηριδανού ποταμού βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους, όπου βρίσκεται και η Πάνοπος κρήνη.

    4.υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας:
    Την εποχή που ζούσε η Μύρτιδα, υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την θεωρία των τεσσάρων στοιχείων, τη φωτιά, τη γη, τον αέρα και το νερό. Κατόπιν χρησιμοποίησε αυτά τα στοιχεία για να περιγράψει το ανθρώπινο σώμα συνδέοντάς το με τα τέσσερα υγρά: κίτρινη χολή (φωτιά), μαύρη χολή (γη), αίμα (αέρας) και φλέγμα (νερό). Επίσης ο Δημόκριτος (460 – 370 π.Χ.), αφιέρωσε πολλή από την ζωή του πειραματιζόμενος και εξετάζοντας φυτά και ζώα, και έγραψε έναν αριθμό από βιβλία σχετικά με όλες τις απόψεις της επιστήμης συμπεριλαμβανομένων της βιολογίας και αστρονομίας. Και τέλος ο Ιπποκράτης (460 – 370 π.Χ.), ήταν ο πρώτος που περιέγραψε πολλές ασθένειες και ιατρικές παθήσεις.

    5.Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα ήταν η αττική διάλεκτος -η οποία ξεπερνώντας τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας-. Η αττική διάλεκτος του 5ου αιώνα αντιπροσωπεύει την κλασική μορφή της αρχαίας ελληνικής. Πρόκειται για γλώσσα συνθετική, με πλούσιο κλιτικό σύστημα στις γραμματικές κατηγορίες του ονόματος και του ρήματος. Μία λέξη σε αυτή τη γλώσσα είναι: Γορογώ που σημαίνει Γοργώ.

    6.Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της:
    Έτρωγε σιτηρά, λάδι και κρασί. Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής κάθε νοικοκυριού. Επίσης αποτελούσε και τη βάση της διατροφής των Αθηναίων. Ένα γεύμα περιλάμβανε όσπρια, χόρτα, λαχανικά, ελιές, φρούτα, κρέας και ψάρια. Οι Αθηναίοι έτρωγαν πιο συχνά ψάρι, παρά κρέας (που ήταν ακριβό και συχνά έτερπε μόνο τους πλούσιους). Οι φτωχοί της πόλης έτρωγαν κρέας μόνο όταν γίνονταν θυσίες, ενώ οι πιο εύποροι, που μπορούσαν να προμηθεύονται και προϊόντα της υπαίθρου, αγόραζαν πουλερικά, αρνιά, κατσίκια και κυνήγι. Το βοδινό και το μοσχαρίσιο κρέας ήταν μάλλον σπάνια στην Αθήνα, αλλά και στις άλλες πόλεις της κεντρικής και νότιας Ελλάδας.

    7.Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουνα η Μύρτις θα άφηνα στον τάφο μου διάφορα παιχνίδια εκείνης της εποχής, θα έγραφα σε μία πλάκα τα έθιμα, το πώς ήταν η εμφάνισή μου, την καταγωγή μου..κ.α.

  25. 1. Στην ανάπλαση του προσώπου της Μύρτιδος έπαιξε βασικό ρόλο ότι διατηρούνται η άνω και κάτω γνάθος και όλα τα δόντια του παιδιού, τα μόνιμα και μερικά από τα νεογιλά, κάτι σπάνιο, σύμφωνα με τον κ. Παπαγρηγοράκη, που ασχολείται 30 χρόνια με την έρευνα αρχαίων κρανίων. Οι πληροφορίες που τους πρόσφερε ως ανασκαφικό εύρημα η Μύρτις, όπως την βάφτισαν οι αρχαιολόγοι, «προέρχονται από την οδοντοστοιχία της, η οποία κατά τη στιγμή του θανάτου της βρισκόταν στο τελευταίο στάδιο μικτής οδοντοφυΐας».

    2. Τα περισσότερα παιχνίδια της αρχαιότητας που διασώθηκαν μέχρι σήμερα προέρχονται από τάφους παιδιών, καθώς η παιδική θνησιμότητα ανέρχονταν σε μεγάλο ποσοστό στα αρχαία χρόνια. Τα μωρά είχαν την πλαταγή και τα σείστρα τους, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Έπαιζαν με στροβίλους, δηλαδή με σβούρες, με την ίυγγα, το αντίστοιχο σημερινό παιχνίδι λέγεται κουμπί και ήταν συνήθως ένας ξύλινος τροχός περασμένος σε κλωστή. Επίσης, έπαιζαν με γιο-γιο (δεν είναι γνωστή η αρχαία ονομασία του). Ένα παιχνίδι που έπαιζαν με τους αστραγάλους λέγονταν «εις ώμιλλαν». Το παιχνίδι αυτό το έπαιζαν συνήθως τα μεγαλύτερα παιδιά. Φυσικά δεν τους έλειπαν τα επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια. Είχαν σφαίρες, δηλαδή μπάλες από ύφασμα ή από δέρμα ζώου παραγεμισμένες με άχυρο, φυσικό σπόγγο, μαλλί. Ιδιαίτερα αγαπητά ήταν και τα ομαδικά παιχνίδια. Τελικά στο πέρασμα των αιώνων πολλά παιχνίδια παρέμειναν ίδια είτε μιλάμε για αντικείμενα είτε για επιτραπέζια είτε για παιχνίδια με το σώμα.

    3. Ενα χαμένο ποτάμι για την Αθήνα, και ας οφείλει πολλά αυτή η πόλη στα ρέοντα ύδατα, στα ποτάμια και στις πηγές της, και ας ήταν για αυτήν πάντα υπαρκτό το πρόβλημα της λειψυδρίας, είναι ο Ηριδανός. Ο ποταμός πήρε το όνομα Ηριδανός γιατί περνούσε μέσα από τα «ηρία», δηλ. τους τάφους. Εξάλλου ήδη απο τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.

    4. Η ιστορία της ιατρικής εκπαίδευσης φανερώνει τη διαχρονική επίδραση του αρχαίου συστήματος της ελληνικής ιατρικής, όχι μόνο στην ουσιώδη συνεισφορά της, αλλά και στην αφοσίωσή της στη λογική, στην ηθική νοοτροπία της και σε αναρίθμητους άλλους τομείς. Οι Έλληνες γιατροί που εργάζονταν ως κρατικοί λειτουργοί υποστηρίζονταν από ένα ειδικό κρατικό ποσό που λεγόταν ιατρικόν και λάμβαναν, ορισμένες φορές, επιπλέον προνόμια. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι αυτοί οι κρατικοί λειτουργοί ασχολούνταν με ιατρική εκπαίδευση ή ότι τα ιατρικά χρηματοδοτούσαν την εκπαίδευση. Κατά την εποχή της Μύρτιδας, στην κλασική Ελλάδα, μπορούμε να αναζητήσουμε τις θεμελιώδεις αρχές που εξακολουθούν να καθοδηγούν τη σύγχρονη ιατρική εκπαίδευση. Σε έναν κόσμο όπου αρχικά κυριαρχούσε η δεισιδαιμονία, οι πρώτες μεγάλες ιατρικές σχολές έφεραν μία πιο βαθιά, αντικειμενική, ηθική πρακτική στους μαθητές τους, αρχές που διατηρούνται και διανθίζουν τη σύγχρονη ιατρική.

    5. Η γλώσσα που επικρατεί στον ελλαδικό χώρο τον 5ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατ’ εξοχή πολιτικής, πνευματικής και καλλιτεχνικής ακμής των Αθηνών, είναι η αττική διάλεκτος η οποία ξεπερνώντας τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Από λέξεις που χαρακτηρίζονται ως βαρβαρικές (Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος), από επιγραφές σε αγγεία ή άλλες ιδιωτικού χαρακτήρα όπου υπεισέρχονται στοιχεία του καθημερινού λόγου. Αξίζει να σημειωθεί η σημασία που έχουν τα δεδομένα αυτά εφόσον απηχούν την εξέλιξη της γλώσσας την οποία αποκρύπτει συνήθως ο επίσημος γραπτός λόγος, λόγω της συντηρητικής του τάσης.

    6. Ακολουθώντας τις επιταγές της μεσογειακής διατροφής οι Αθηναίοι του Χρυσού Αιώνα βάσιζαν το φαγητό τους σε τρεις άξονες: τα σιτηρά, το λάδι και το κρασί.Το γάλα, όμως, το έπιναν και το έφτιαχναν κρέμες γλυκιές. Οι ξηροί καρποί ήταν κυρίως επιδόρπια και τραγήματα, ενώ τα φρέσκα φρούτα σερβίρονταν ως ορεκτικά πριν το φαγητό. Το ψάρι, όμως, ήταν η κύρια τροφή για τους συμπολίτες του Περικλή και της Μύρτιδας: μια πόλη τριγυρισμένη από παραλίες. Το κρασί, μαζί με τα δημητριακά και το λάδι, ήταν το μέτρο της ευμάρειας στα ελληνικά σπίτια. Για το λάδι δεν είναι ανάγκη να πούμε πολλά: αρκεί να μην ξεχνάμε οτι βρισκόμαστε στην πόλη που η Αθηνά πήρε δική της μέσα από τα χέρια του Ποσειδώνα προσφέροντας όλο κι όλο ένα δεντράκι: μιαν ελίτσα! Τόσο το λάδι, λοιπόν, όσο κι ο καρπός της ελιάς είχαν την πρώτη θέση στο τραπέζι των Αθηναίων.

    7. Εάν ήμουν η Μύρτις θα άφηνα διάφορα αντικείμενα τα οποία θα έδιχναν τον τρόπο με τον οποίο ζούσα, με τι τρεφόμοθνα, με τι ενδιαφέροντα ασχολιόμουνα τις ελεύθερες ώρες και φυσικά το πώς με έλεγαν.

  26. 1. Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την ιστορία;
    Επιστημονικές έρευνες σε τυχαία επιλεγμένα δόντια από τον κοινό τάφο αποκάλυψαν την αιτία του λοιμού, που ήταν ο τυφοειδής πυρετός.
    2. Πιθανά παιχνίδια που έπαιζε η Μύρτιδα
    Τα περισσότερα παιχνίδια της αρχαιότητας που διασώθηκαν μέχρι σήμερα προέρχονται από τάφους παιδιών, καθώς η παιδική θνησιμότητα ανέρχονταν σε μεγάλο ποσοστό στα αρχαία χρόνια. Άλλα παιχνίδια που παίζονταν με το σώμα τα εντοπίζουμε ως αναπαραστάσεις σε αγγεία. Ελάχιστα, βέβαια, παιχνίδια έχουν διασωθεί καθώς τα περισσότερα κατασκευάζονταν από υλικά φθαρτά –ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα- και επομένως είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθούν στο πέρασμα του χρόνου .α μωρά είχαν την πλαταγή και τα σείστρα τους, δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Τα λίγο μεγαλύτερα έπαιζαν με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ειδώλια ζώων, αλλά και μικρογραφίες επίπλων από χαλκό και σίδηρο, τα οποία εικάζεται ότι είναι παιχνίδια των παιδιών.
    3. Τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό (Παυσ. Λ κεφ.19 6), πλησίον και μεταξύ του σημερινού ξενοδοχείου Κάραβελ και του νοσοκομείου Συγγρού. Σήμερα έχει σκεπαστεί.
    Ο Παυσανίας λέγει ότι τα ύδατα του παραπόταμου αυτού ήταν τόσο ακάθαρτα ώστε και αυτά ακόμη τα κοπάδια ζώων που έβοσκαν στη περιοχή τα απέφευγαν. Ο δε Στράβων που συμβούλευε και έλεγχε τα φημιζόμενα στην εποχή του, φέρει ως παράδειγμα όσα λέει ο Καλλίμαχος στο (μη σωζόμενο) σύγγραμμά του «Συναγωγή ποταμών»: «Γελάν ούτως θαρρεί γράφων τάς τών Αθηναίων παρθένους αφύσεσθαι καθαρόν γένος Ηριδανοίο, ού καί τά βοσκήματ΄ απόσχοντ΄ άν». (Θ,α 19). Δηλαδή άξιος γέλιου είναι αυτός που έγραψε ότι οι κόρες των Αθηναίων αντλούσαν καθαρό νερό από τον Ηριδανό, του οποίου τα ζώα που έβοσκαν εκεί δεν πλησίαζαν, τόσο ακάθαρτα ήταν.
    4. Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Η ιστορία της επιστήμης στην αρχαία Ελλάδα, ξεκινάει με τους προσωκρατικούς φιλοσόφους. Την εποχή εκείνη η επιστήμη και η φιλοσοφία δεν αποτελούσαν ξεχωριστά αντικείμενα όπως σήμερα. Η δίψα για γνώση ξεκινούσε από φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με τη φύση του ανθρώπου και του κόσμου. Οι απαντήσεις δίνονταν μέσα από έναν φιλοσοφικό τρόπο σκέψης και όχι με μεθόδους που θεωρούμε σήμερα “επιστημονικές». Έτσι η αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία γέννησε την Επιστήμη κι όχι αντίθετα. Η φιλοσοφία αγκάλιαζε και δικαιολογούσε την επιστημονική έρευνα, με την έννοια που εμείς δίνουμε σήμερα στην επιστήμη.Η Φυσική Φιλοσοφία των Προσωκρατικών αποτέλεσε τη γέφυρα που συνέδεσε τον αρχαίο μυστικισμό και τη φιλοσοφία, με την επιστήμη και τη φιλοσοφία της κλασσικής Ελλάδας η οποία αποτέλεσε το λίκνο αυτού που σήμερα ονομάζουμε “Δυτικό πολιτισμό». Σ’ αυτήν μπορούμε να διακρίνουμε δύο τάσεις. Η μία πιο μυστικιστική που ακολουθεί την παράδοση και το θρησκευτικό μυστικισμό των Ορφικών αντιπροσωπεύεται απ’ τον Πυθαγόρα. Η άλλη προσπαθεί να αποσπασθεί από την παράδοση και να εκφράσει τη δομή και την οργάνωση της Φύσης με διαφορετική μέθοδο και ορολογία και αντιπροσωπεύεται από τους Ίωνες φιλοσόφους (Ηράκλειτος, Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης) καθώς και από τους Ελεάτες.
    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η γλώσσα που επικρατούσε την εποχή που έζησε η Μύρτιδα 5ος αιώνας π.Χ. είναι η αττική διάλεκτος η οποία την εποχή εκείνη εξελίχτηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας και όχι μόνο σε γλώσσα των Αθηναίων. Είχε ιδιαίτερα γλωσσικά γνωρίσματα με χρήση δωρικών, αιολικών και ιωνικών στοιχείων.
    6. Αναφερθείτε σε ένα γεύμα της.
    1. Σπουδαία αγορά. Άνθρωποι με επιχειρηματικό πνεύμα. Ασκημένοι στο αλισβερίσι. Ο ίδιος ο Περικλής στον περίφημο Επιτάφιό του (Θουκ. Β, 38, μτφρσ. Άγγελου Βλάχου, εκδ. Γαλαξία) λέει: “Η έκταση της κυριαρχίας μας είναι τόσο μεγάλη, ώστε μπορούμε και φέρνομε από την πάσα γη τα πάντα κι έτσι χαιρόμαστε τα ξένα αγαθά όσο και τα δικά μας”.

    2. Σπουδαία ψαραγορά. Ψάρια της θάλασσας (κι όχι οποιασδήποτε θάλασσας, αλλά του Αιγαίου, που είναι κατά γενική και αιώνια ομολογία τα νοστιμότερα). Και ψάρια του γλυκού νερού από την Κωπαΐδα. Και καλαμάρια. Και καβούρια και μύδια και στρείδια και αχινοί κι ο τι άλλο βάζει ο νους του ανθρώπου.

    3. Όρεξη για γλέντι, αγάπη για τις “χαρές της ζωής”. Τα δείπνα αυτής της πόλης δεν πρόσφεραν μόνο ποικιλία φαγητών, μα και άλλων τερψέων. Δεν έχει κάποια μεγάλη διαφορά από το σημερινό μας φαγητό.
    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιες πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Εάν ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα κάποια παιχνίδια η ένα ημερολόγιο για την καθημερινότητα μου …..

  27. 1.Τα δόντια των νεκρών Αθηναίων ήταν εκείνα που αποκάλυψαν την «ταυτότητα» του λοιμού. Και μάλιστα ο πολφός τους, καθώς στην πολφική κοιλότητα διατηρείται στεγανό και ανεπηρέαστο το DΝΑ από εξωτερικές επιμολύνσεις (αντίστοιχη αναδρομική διάγνωση έχει εφαρμοστεί από τις αιγυπτιακές μούμιες έως τους στρατιώτες του Ναπολέοντα). Για να εξάγει συμπεράσματα, επιστημονική ομάδα Ελλήνων ερευνητών με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή της Οδοντιατρικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μανόλη Παπαγρηγοράκη χρησιμοποίησε ακέραια δόντια που εξήχθησαν από τρεις τυχαία επιλεγμένους νεκρούς του ομαδικού τάφου του Κεραμεικού, στο Εργαστήριο Μοριακής Νευροβιολογίας της Νευρολογικής κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας και το Εργαστήριο Μικροχημείας του Ινστιτούτου Τεχνολογίας- Έρευνας της Κρήτης.
    2.Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, που τα προετοίμαζε για τον μελλοντικό τους ρόλο, αυτόν της μητέρας. Εκτός από τις άκαμπτες κούκλες υπήρχαν και αυτές στον τύπο του νευρόσπαστου, που τα χέρια τους και τα πόδια τους ήταν ενωμένα με σύρμα στο σώμα για να μπορούν να κινούνται. Τα κορίτσια έντυναν τις πλαγγόνες τους με ρούχα, όπως κάνουν και στη σημερινή εποχή. Συχνά είχαν και αντικείμενα καλλωπισμού της κούκλας, αλλά και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού. Τα κορίτσια, αλλά και τα μικρά αγόρια είχαν την αιώρα τους, δηλαδή κούνια κατασκευασμένη από σχοινί. Η αιώρα η βραχιόνιος είναι η σημερινή τραμπάλα.
    3.Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό (Παυσ. Λ κεφ.19 6), πλησίον και μεταξύ του σημερινού ξενοδοχείου Κάραβελ και του νοσοκομείου Συγγρού. Σήμερα έχει σκεπαστεί.
    Ο Παυσανίας λέγει ότι τα ύδατα του παραπόταμου αυτού ήταν τόσο ακάθαρτα ώστε και αυτά ακόμη τα κοπάδια ζώων που έβοσκαν στη περιοχή τα απέφευγαν. Ο δε Στράβων που συμβούλευε και έλεγχε τα φημιζόμενα στην εποχή του, φέρει ως παράδειγμα όσα λέει ο Καλλίμαχος στο (μη σωζόμενο) σύγγραμμά του «Συναγωγή ποταμών»: «Γελάν ούτως θαρρεί γράφων τάς τών Αθηναίων παρθένους αφύσεσθαι καθαρόν γένος Ηριδανοίο, ού καί τά βοσκήματ΄ απόσχοντ΄ άν». (Θ,α 19). Δηλαδή άξιος γέλιου είναι αυτός που έγραψε ότι οι κόρες των Αθηναίων αντλούσαν καθαρό νερό από τον Ηριδανό, του οποίου τα ζώα που έβοσκαν εκεί δεν πλησίαζαν, τόσο ακάθαρτα ήταν.
    4.Με την ελληνική κοινωνία μοιρασμένη σε εκατοντάδες ανεξάρτητες πόλεις, οι αρχαίοι έπρεπε να βασιστούν σε δικά τους συστήματα εκπαίδευσης για να οργανώσουν τη μετάδοση της ιατρικής γνώσης. Κάθε δάσκαλος, που ήταν ένας επιτυχημένος και έμπειρος ιατρός, ασχολιόταν με την επιλογή και εκπαίδευση των μαθητευομένων του και ήλεγχε προσεκτικά την πρόοδό τους για να εξασφαλίσει την ποιότητα της εκπαίδευσής τους, η οποία ήταν πολύ σημαντική για τη φήμη τόσο του δασκάλου όσο και του μαθητή.
    5.Η Μύρτιδα μιλουσε αρχαια Ελληνικα. Δεν υπάρχουν όμως επιστιμονικες αποδίξεις.
    6. Η Μύρτιδα ετρογε ψάρια της θάλασσας (κι όχι οποιασδήποτε θάλασσας, αλλά του Αιγαίου, που είναι κατά γενική και αιώνια ομολογία τα νοστιμότερα). Και ψάρια του γλυκού νερού από την Κωπαΐδα. Και καλαμάρια. Και καβούρια και μύδια και στρείδια και αχινοί κι ο τι άλλο βάζει ο νους του ανθρώπου.
    7.Θα άφηνα ενα δόντι για να βρουν απο DNA και να σχηματίσουν το πρόσωπό μου

  28. 1) Προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου
    Η πρόοδος της μοριακής βιολογίας και της γενετικής σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της αντίστοιχης τεχνολογίας και τεχνογνωσίας της πληροφορικής δίνουν σήμερα την δυνατότητα ανάλυσης και διερεύνησης του DNA από τον πολφό δοντιών προερχόμενων από αρχαιολογικό σκελετικό υλικό. Καθώς έχει αποδειχθεί ότι μετά τον θάνατο τα δόντια παραμένουν ακέραια και το περιεχόμενο της πολφικής κοιλότητας ανεπηρέαστο από εξωτερικούς παράγοντες μέσα από την ανάλυση του DNA μπορούν να διαγνωστούν αρχαίες μολυσματικές ασθένειες και να δοθούν απαντήσεις σε ερωτήματα που βασάνιζαν τους αρχαίους Έλληνες.

    2) Βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα.
    Καθώς τα παιχνίδια δεν γνωρίζουν χρονικά όρια και καθώς η παιδευτική και ψυχαγωγική τους αξία είναι μεγάλη η Μύρτιδα παρά τον σύντομο θάνατο της σίγουρα θα πρόλαβε να παίξει παιχνίδια που παίζονται με το σώμα και τα συναντούμε σε αγγεία της εποχής εκείνης αλλά και με παιχνίδια που κατασκευάζονταν με ξύλο, ύφασμα, κερί ή δέρμα. Σαν μωρό ίσως είχε τις κουδουνίστρες της πήλινες ή μεταλλικές (πλαταγή και σείστρα) και λίγο μετέπειτα πιθανόν κάποιο πήλινο αλογάκι που το έσερνε με το σχοινί. Κάποια παιχνίδια από τον κόσμο των ενήλικων όπως ειδώλια ζώων ή μικρογραφίες επίπλων μπορεί να την συτρόφεβαν στην καθημερινότητα της. Μεγαλώνοντας λίγο ακόμη θα είχε την δική της κούκλα (πλαγγόνα) που έντυνε με ρούχα όπως κάνουν και τα σημερινά κορίτσια και ίσως την δική της αιώρα (κούνια). Παιχνίδια όπως η σβούρα, το γιο-γιο, τα τσέρκια (τροχοί) και τα κότσια είτε ατομικά ή ομαδικά μπορεί να αποτελούσαν και δικά της παιχνίδια. Γνωστά για την εποχή ήταν και τα επιτραπέζια παιχνίδια, αλλά και οι μπάλες που ήταν κατασκευασμένες από ύφασμα ή από δέρμα ζώου και γεμισμένες με άχυρο ή μαλλί. Τέλος καθώς ο θάνατος της προήλθε στην ηλικία των 11 ετών σίγουρα θα πρόλαβε να παίξει κάποια ομαδικά παιχνίδια που ήταν γνωστά την εποχή.

    3) Τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν ποταμός στην Αρχαία πόλη των Αθηνών και καθώς περνούσε μέσα από τα «ήρια» δηλαδή τους τάφους του νεκροταφείου πήρε την ονομασία αυτή. Οι πήγες του ήταν στους πρόποδες του Λυκαβηττού, διέσχιζε την Αθήνα και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό ποταμό. Από τα προϊστορικά χρόνια στις όχθες του Ηριδανού και στη γύρω βαλτώδη περιοχή του Κεραμικού οι κάτοικοι έθαβαν τους νεκρούς τους. Μια σειρά από ανθρώπινες επεμβάσεις έχουν περιορίσει την εμφάνιση του και σήμερα είναι ορατός μόνο στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμικού.

    4) Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδος
    Την εποχή της Μύρτιδος η έννοια της βιολογίας είχε να κάνει με τις ανησυχίες ελλήνων φιλόσοφων για την δημιουργία, την ανάπτυξη όλων των ζωντανών οργανισμών κατά συνέπεια και του ανθρώπου. Οι ανησυχίες αυτές αποτέλεσαν και το έναυσμα για την έρευνα και την κατανόηση των βασικών στοιχείων της ζωής. Σημαντική αυτήν την εποχή ήταν η πρόσφορα του Αλκμέωνα που ασχολήθηκε με την ανατομία του ανθρώπινου σώματος και με τις έρευνες για τα εσωτερικά αίτια των ασθενειών. Η ιατρική επιστήμη βρίσκεται στα πρώτα της βήματα. Ο Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπιδοκλης στα πλαίσια των φιλοσοφικών του αναζητήσεων σχετικά με την γένεση του κόσμου παραλληλίζει τα τέσσερα στοιχεία της γης (φωτιά, γη, αέρας και νερό) με τα τέσσερα υγρά του ανθρώπινου σώματος (κίτρινη χολή, μαύρη χολή, αίμα και φλέγμα) τα αποκαλεί «ριζώματα» και τα θεωρεί την αρχή της δημιουργίας κάθε ζωντανού οργανισμού. Η εξέλιξη της βιολογίας την εποχή αυτή στηρίζεται στους επιτυχείς συνδυασμούς των στοιχείων αυτών που θεωρούνται βασικά στοιχεία για την δημιουργία της ζωής.

    5) Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα ;
    Μπορείτε να γράψετε κάτι στην γλώσσα της ;
    Βασιζόμενοι σε πήγες που προκύπτουν από τον πεζό και ποιητικό λόγο της εποχής η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα ήταν η αττική διάλεκτος, η οποία και γνώρισε μεγάλη αυταπόκριση. Η αττική διάλεκτος δέχτηκε πολλές επιδράσεις από την ιωνική και διαδόθηκε πολύ πιο γρήγορα με την υιοθέτηση από τους Αθηναίους του ιωνικού αλφάβητου. Λέξεις της γλώσσας της είναι η λέξη Γορογώ αντί για Γοργώ, Κάσμος αντί για Κάδμος κ.α.

    6) Αναφερθείτε σε ένα γεύμα της
    Η Μύρτιδα ζούσε σε μία εποχή που η Αθήνα ήταν μια πόλη πλούσια και βρισκόταν σε μεγάλη ακμή. Σκεπτόμενη την ηλικία της και τις διατροφικές συνήθειες της εποχής της υποθέτω πως ένα γεύμα της μπορούσε να περιλαμβάνει μια πλούσια σαλάτα από λαχανικά όπως για παράδειγμα το μαρούλι, τα ραδίκια ή τα ακτινίδια, καλοψημένα ή καλοτηγανισμένα ψάρια , μία φέτα κριθαρένιο ψωμί και λίγες ελιές που σίγουρα θα υπήρχαν στο τραπέζι.

    7) Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιες πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας, ώστε να τις βρούνε οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Θα άφηνα πληροφορίες σχετικά με το όνομα μου, την οικογένεια μου, την πόλη που ζω και τον τρόπο ζωής της εποχής στη οποία ζω. Θα ανέφερα τις αγαπημένες μου ασχολίες και παιχνίδια αλλά και στοιχεία από τις παραδόσεις.

  29. 1.Πως μπορεί ένα δόντι να ερμηνεύσει την ιστορία;
    Το κρανίο της Μύρτις βρέθηκε σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση και αυτό ενέπνευσε τον καθηγητή Ορθοδοντικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μανώλη Ι. Παπαγρηγοράκη, να ξεκινήσει, σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες, την ανάπλαση του προσώπου της. Μπορείτε να δείτε το αποτέλεσμα των προσπαθειών τους στην ιστοσελίδα http://www.myrtis.gr. Είναι σχεδόν όπως την ημέρα που πέθανε. Στους τάφους που βρίσκουν οι ερευνητές αναγνωρίζουν τους ανθρώπους που έχουν θαφτεί εκεί από την οδοντοστοιχία τους.

    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα;
    Η Μύρτιδα πιθανόν να έπαιζε με παιχνίδια που χρειαζόντουσαν σωματικοί άσκησει όπως βλέπουμε και στα αγγεία. Ελάχιστα, βέβαια, παιχνίδια έχουν διασωθεί αφού τα περισσότερα ήταν κατασκευάσμένα από υλικά που φθείρονται με τον καιρό όπως ξύλο, ύφασμα, κερί, δέρμα. Ως μωρό θα είχε κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές. Ως μεγαλύτερη θα έπαιζε με πήλινα αλογάκια με ρόδες. Το αγαπημένο παιχνίδι των κοριτσιών της εποχής ήταν η γνωστή κούκλα. Τα κορίτσια τις έντυναν με ρούχα. Σαν παιχνίδι όλως των παιδιών υπήρχε η αιώρα που είναι η σημερινή τραμπάλα.
    Τα παιδιά έπαιζαν με στροβίλους, με γιο-γιο, με σφαίρες (μπάλες),με τροχούς και με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών ζώων. Είχαν και αυτά επιτραπέζια παιχνίδια, που παίζονταν με πεσσούς, δηλαδή με πιόνια. Ιδιαίτερα αγαπητά ήταν και τα ομαδικά παιχνίδια.

    3. Τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός ήταν παραπόταμος του Ιλισού στην Αττική στην αρχαία Αθήνα, τον οποίο και αναφέρουν ο Παυσανίας και ο Στράβωνας. Πήγαζε από τα βάθη της κατάφυτης δυτικής πλευράς του Υμηττού και οι εκβολές του ήταν στον Ιλισό (Παυσ. Λ κεφ.19 6), πλησίον και μεταξύ του σημερινού ξενοδοχείου Κάραβελ και του νοσοκομείου Συγγρού. Σήμερα έχει σκεπαστεί.
    Ο Παυσανίας λέγει ότι τα ύδατα του παραπόταμου αυτού ήταν τόσο ακάθαρτα ώστε και αυτά ακόμη τα κοπάδια ζώων που έβοσκαν στη περιοχή τα απέφευγαν. Ο δε Στράβων που συμβούλευε και έλεγχε τα φημιζόμενα στην εποχή του, φέρει ως παράδειγμα όσα λέει ο Καλλίμαχος στο (μη σωζόμενο) σύγγραμμά του «Συναγωγή ποταμών»: “Γελάν ούτως θαρρεί γράφων τάς τών Αθηναίων παρθένους αφύσεσθαι καθαρόν γένος Ηριδανοίο, ού καί τά βοσκήματ΄ απόσχοντ΄ άν”. (Θ,α 19). Δηλαδή άξιος γέλιου είναι αυτός που έγραψε ότι οι κόρες των Αθηναίων αντλούσαν καθαρό νερό από τον Ηριδανό, του οποίου τα ζώα που έβοσκαν εκεί δεν πλησίαζαν, τόσο ακάθαρτα ήταν.

    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Εκείνη την εποχή υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο. Το 431 π.Χ. όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων (φωτιά, γη, αέρας και νερό). Ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας διάσημος φυσικός, που θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.

    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της; Η Μύρτιδα την εποχή που ζούσε, δηλαδή τον 5ο αιώνα, οι άνθρωποι μιλούσαν την αττική διάλεκτο η οποία ξεπέρασε τα στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών και εξελίχτηκε σε
    γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας. Κάποιες λέξεις στις οποίες μπορούμε να δούμε πως η γλώσσα ήταν αττική διάλεκτος είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος.

    6. Αναφερθείτε σε ένα γεύμα της;
    Στην εποχή της Μύρτιδας επικρατούσε κυρίως η μεσογειακή διατροφή με λάδι, σιταρά όπως ψωμί και κρασί.

    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουν η Μύρτιδα νομίζω πώς θα άφηνα τα στοιχεία μου και θα είχα κρατήσει κάποιες σχετικές πληροφορίες με το τι γινόταν εκείνη την εποχή στον πολιτισμό μου για τις αρρώστιες που υπήρχαν στην εποχή μου και στοιχεία σχετικά με την κοινωνική τάξη που βρισκόταν η οικογενιά μου και μερικά στοιχεία τον συγγενών μου.

  30. 1. Έχει αποδειχθεί πως από ένα δόντι οι επιστήμονες μπορούν να διαγνώσουν αρχαίες μολυσματικές ασθένειες. Γιατί το δόντι μπορεί να παραμείνει ακέραιο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και έτσι ένα μικρόβιο, που εισχωρεί στο αίμα, μπαίνει στην πολφική κοιλότητα του δοντιού και παγιδεύεται εκεί.

    Με βάση αυτή τη θεωρία, όταν ανακαλύφθηκε ο ομαδικός τάφος στον Κεραμεικό, που χρονολογείται στην περίοδο του λοιμού της αρχαίας Αθήνας, οι επιστήμονες διάλεξαν τρία ακέραια δόντια από τυχαία επιλεγμένα κρανία. Με εργαστηριακές μεθόδους DNA ανακάλυψαν ότι και οι τρεις προσβλήθηκαν απ’ το ίδιο μικρόβιο (Salmonella Enterica Serovar Typhi), το οποίο προκαλεί τυφοειδή πυρετό. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτή η αρρώστια ήταν η αιτία ή μία απ’ τις αιτίες που προκάλεσε το λοιμό στην αρχαία Αθήνα.
    2. Όπως όλα τα παιδιά, σε όλες τις εποχές, έτσι και η Μύρτιδα είχε παιχνίδια, που έπαιζε άλλοτε μόνη της και άλλοτε με τις φίλες της. Το αγαπημένο της παιχνίδι μπορεί να ήταν η πλαγκόνα (κούκλα), που θα την έντυνε και θα τη φρόντιζε σαν να ήταν μωρό. Θα είχε την αιώρα της (σχοινένια κούνια) ή και τη βραχιόνιο αιώρα (τραμπάλα).Επίσης θα έπαιζε με στροβίλους (σβούρες), με την ίυγγα (κουμπί), με τροχούς ή και με κάτι αντίστοιχο με το σημερινό γιο-γιο.
    Βέβαια, με τα αδέρφια και τις φίλες της θα έπαιζε και ομαδικά παιχνίδια όπως το «εις ώμιλλαν», ένα παιχνίδι με κότσια (αστράγαλους ζώων), το «αρτιάζειν» κάτι σαν το σημερινό μονά – ζυγά, που παίζονταν με κότσια ή με καρύδια, κουκιά, αμύγδαλα, ή τα «πεντέλιθα» τα σημερινά πεντόβολα. Επίσης μπορεί να έπαιζε το «κολλαβίζειν» (μπιζ), την «ακινητίνδα» (αγαλματάκια), την «αποδιδρασκίνδα» (κρυφτό), τη «διελκυστίνδα», την «εφετίνδα» (προσπαθούσαν να ρίξουν αντικείμενα μέσα σε έναν κύκλο χαραγμένο στο έδαφος από κάποια απόσταση), τη «στρεπτίνδα» (γυριστάκι ή στουμπιστό), «χαλκή μυΐα» (τυφλόμυγα), «ασκωλισμό» (κουτσό), «εφεδρισμό» (μακριά γαϊδούρα).
    Με σφαίρες (μπάλες) θα μπορούσε να παίζει «απόρρειξις», «κερητίζειν» (σαν το σημερινό χόκεϊ), «ουρανία», «φαινίνδα» (μήλα).
    Τέλος, θα έπαιζε επιτραπέζια παιχνίδια μέσα στο σπίτι της, χρησιμοποιώντας άβακα και πεσσούς, αλλά και έξω, χαράσσοντας γραμμές στο έδαφος και χρησιμοποιώντας αντί για πεσσούς χάντρες, πετραδάκια ή άλλα αντικείμενα.
    3. Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός της αρχαίας Αθήνας. Πήρε το όνομά του από τα «ηρία» (τάφοι) γιατί περνούσε απ’ το νεκροταφείο του Κεραμεικού. Οι πηγές του βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, έρεε έξω απ’ την πόλη της Αθήνας, ενωνόταν με τον Ιλισό, εκβάλλοντας τελικά στο Φαληρικό Δέλτα.
    Πολλές φορές πλημμύριζε, με αποτέλεσμα η περιοχή του Κεραμεικού να βαλτώνει και έτσι γίνονταν προσπάθειες για την αποξήρανση του έλους.
    Αργότερα, με την αύξηση του πληθυσμού και την επέκταση του οικισμού, ο Ηριδανός έρεε μέσα απ’ την πόλη της Αθήνας και δεχόταν τα λύματα της. Έτσι μετατράπηκε σε βούρκο. Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή καλύφθηκε με πλινθόκτιστο θόλο, επιχώθηκε, μετατράπηκε σε υπόνομο και αφανίστηκε από το αττικό τοπίο.
    Σήμερα, με τις ανασκαφές που έγιναν για το μετρό, αποκαλύφθηκε και διασαφηνίστηκε η πορεία του. Το μόνο ορατό σημείο του Ηριδανού πια είναι στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού.
    4. Η Βιολογία και η Ιατρική άρχισαν να καθιερώνονται την εποχή που έζησε η Μύρτιδα. Πολλοί Έλληνες φιλόσοφοι ενδιαφέρονταν για τη δημιουργία και τις λειτουργίες όλων των ζωντανών οργανισμών. Ο Αλκμαίων του Κρότωνα, ο Εμπεδοκλής, ο Δημόκριτος ασχολήθηκαν με την ανατομία, εξέταζαν ζώα και φυτά και έγραφαν βιβλία σχετικά μα τη Βιολογία. Ο Ιπποκράτης από την Κω, που θεωρείται «ο πατέρας της Ιατρικής», έφερε επανάσταση στην Ιατρική της Αρχαίας Ελλάδας. Ίδρυσε την πρώτη Ιατρική Σχολή, περιέγραψε πολλές ασθένειες και διατύπωσε πρώτος τη θεωρία της κληρονομικότητας. Λέγεται μάλιστα, ότι βοήθησε στην ίαση των Αθηναίων κατά το λοιμό, με θεραπευτικές αγωγές και ανάβοντας μεγάλες φωτιές ως «απολυμαντικά».
    5. Η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα στην Αθήνα τον 5ο αιώνα π.Χ. ήταν η αττική διάλεκτος, η οποία ξεπέρασε τα όρια της πόλης – κράτους των Αθηνών και έγινε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας.
    Πληροφορίες για τη μελέτη της αττικής διαλέκτου παίρνουμε από επιγραφές και από κείμενα των αρχαίων κλασικών χρόνων. Για την καθομιλουμένη γλώσσα της εποχής δεν υπάρχουν άμεσες πηγές παρα μόνο έμμεσες. Στοιχεία του καθημερινού λόγου υπάρχουν στα έργα του Αριστοφάνη, στους διαλόγους μέσα στις τραγωδίες και σε επιγραφές σε αγγεία.
    Μια πρόταση στη γλώσσα της Μύρτιδας:
    Ούτος εθαύμαζε την αρετήν των προγόνων
    6. Ένα ζεστό καλοκαιρινό μεσημέρι η Μύρτιδα ξεκινά το γεύμα της με γλυκά σύκα και δροσερά σταφύλια. Το κυρίως πιάτο θα είναι ψάρι μαγειρεμένο με κρεμμύδια, που θα συνοδεύεται με μια σαλάτα μαρούλι. Θα υπάρχει επίσης στο τραπέζι κρίθινο ψωμί, ζυμωμένο με λάδι και φυσικά ένα πιάτο με ελιές. Το επιδόρπιό της θα είναι πλακούς ποτισμένος με θυμαρίσιο μέλι.
    7. Αν ήμουν η Μύρτιδα θα ήθελα οι επόμενες γενιές να γνωρίζουν κάτι για μένα. Θα άφηνα πληροφορίες για την καθημερινή μου ζωή, για το σχολείο και τα μαθήματά μου, καθώς και για το πώς περνούσα τον ελεύθερο χρόνο μου. Τι παιχνίδια έπαιζα και ποια ήταν τα αγαπημένα μου αθλήματα. Θα περιέγραφα τα ρούχα μου και τα φαγητά που συνήθιζα να τρώω. Θα έδινα πληροφορίες για το σπίτι που έμενα, για την πόλη που ζούσα, αλλά και για τα πρόσωπα που θαύμαζα.

  31. 1)Πώς ένα δόντι μπορεί να ερμηνεύσει την ιστορία
    Με τις σύγχρονες μεθόδους και την εξέλιξη της τεχνολογίας,οι επιστήμονες με ένα δόντι μπορούν να προσδιορίσουν και να αξιολογήσουν την ηλικία και την παλαιότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων.Σύμφωνα με τους μελετητές ,έχει αποδειχθεί ότι τα δόντια μετά το θάνατο παραμένουν ακέραια, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.Έτσι η ανάλυση DNA από το εσωτερικό (πολφό) των δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών .Η οδοντιατρική καθόρισε το φύλο και την ηλικία των νεκρών.
    2) Βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα.
    Η Μύρτιδα πιθανόν να έπαιζε ,όταν ήταν μωρό με την πλαταγή και τη σείστρα δηλαδή κουδουνίστρες πήλινες ή μεταλλικές.Λίγο μεγαλύτερη ίσως έπαιζε με πήλινα αλογάκια ,βόλους. σβούρες, αστραγάλους, τραμπάλα, επιτραπέζια παιχνίδια που παίζονταν με πεσσούς και με ομαδικά παιχνίδια.Ακόμη η Μύρτιδα πρέπει να έπαιζε με την πλαγγόνα της,τη γνωστή κούκλα,που την προετοίμαζε για τον μελλοντικό της ρόλο,της μητέρας.
    3 )Τι ήταν ο Ηριδανός
    Ηριδανός ήταν ένας ποταμός που άρδευε από το λεκανοπέδιο των Αθηνών.Δεχόταν συχνά νερά από την Ακρόπολη, τον Άρειο Πάγο και την Πνύκα, άλλαζε συχνά κοίτη και πλημμύριζε με τις μεγάλες βροχοπτώσεις.Από τα προιστορικά χρόνια στις όχθες του Ηριδανού και στη γύρω βαλτώδη περιοχή του Κεραμικού,που πλημμύριζε το χειμώμα,οι κάτοικοι του κοντινού οικισμού έθαβαν τους νεκρούς τους.Ο ποταμός πήρε το όνομά αυτό ,γιατί περνούσε μέσα από τα ήρια,δηλαδή τάφους.Ο Ηριδανός μέσα στο αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού είναι πολύτιμος για το παρόν και το μέλλον της πόλης.
    4) Υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας
    Στην εποχή που ζούσε η Μύρτιδα ,υπήρχε ένας αριθμός Ελλήνων φιλοσόφων που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων, από το ταπεινότερο φυτό έως τον ίδιο τον άνθρωπο.Ο Ακμαίων του Κρότωνα (γεννήθηκε το 510 π.χ) ήταν ένας πρωτοπόρος στην ανατομική διατομή και στην εξερεύνηση των ασθενειών.Ο Εμπεδοκλής άλλος ένας Έλληνας φιλόσοφος (490-430π.χ) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασικών στοιχείων (φωτιά,γή,αέρας,και νερό).Ο Δημόκριτος (460-370 π.χ) διατύπωσε την ατομική θεωρία για τον κόσμο και θεωρείται ως .Η Μύρτιδα έζησε σε μια εποχή όπου η βιολογία καθώς και πολλές άλλες επιστήμες μόλις ξεκινούσαν να καθιερώνονται.
    5) Ποιά γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα.Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της.
    Η γλώσσα που επικρατούσε στον Ελλαδικό χώρο ,την εποχή της Μύρτιδας δηλαδή τον 5 αιώνα π.Χ είναι η αττική διάλεκτος ,που εξελίχθηκε σε γλώσσα πανελλήνιας εμβέλειας.
    Λέξεις της γλώσσας της είναι Γορογώ αντί Γοργώ, Κάσμος αντί Κάδμος κ.α.
    6)Αναφερθείτε σε ένα γεύμα της.
    Οι Αθηναίοι ακολουθούσαν τη μεσογειακή διατροφή.Πιθανόν θα την ακολουθούσε και η Μύρτιδα.Το φαγητό τους βασιζόταν σε τρεις άξονες:Τα σιτηρά,το λάδι και το κρασί.Το ψωμί αποτελούσε το θεμέλιο της ζωής τους.Άλλες τροφές ήταν τα όσπρια,τα λαχανικά, τα χόρτα, οι ελιές και τα φρούτα.Τα ψάρια ήταν η κύρια τροφή τους,ενώ το κρέας ήταν η τροφή των πλουσίων.Ένα γεύμα της Μύρτιδας πιθανόν να περιελάμβανε:φρούτα και ξηρούς καρπούς για ορεκτικό,ένα πιάτο ψάρι μαγειρεμένο ,με μία σαλάτα λαχανικών μία φέτα κριθαρίσιο ψωμί για μεσημεριανό και φυσικά μερικές ελιές.Το βραδινό της πιστεύω να περιελάμβανε μέλι μα ξηρούς καρπούς.
    7)Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουνα η Μύρτιδα θα άφηνα πληροφορίες σχετικά με τον εαυτό μου,το όνομά μου,την πόλη που ζω,το σχολείο μου και την οικογένειά μου.Επίσης θα περιέγραφα τις δραστηριότητές μου και τα αγαπημενα μου παιχνίδια.

  32. (1)
    Η μελέτη του σκελετικού υλικού ξεκίνησε με σύγχρονες εργαστηριακές μεθόδους DNA, προκειμένου να προσδιοριστεί ο αιτιολογικός παράγοντας της φονικής ασθένειας.Για τη διερεύνηση του υπεύθυνου παθογόνου η ιατρική – οδοντιατρική ομάδα χρησιμοποίησε τον πολφό τριών άθικτων δοντιών από τρία τυχαία επιλεγμένα κρανία.
    (2)
    Η Μύρτις πιθανόν να έπαιζε με την πλαγγόνα,τη γνωστή κούκλα, που προετοίμαζε τα κορίτσια για τον μελλοντικό τους ρόλο,αυτόν της μητέρας.Πιθανόν να έπαιζε και άλλα παιχνίδια όπως στρόβιλους,που παίζοταν με σβούρες,με τον ίυγγα,που συνήθως ήταν ένας ξύλινος τροχός περασμένος σε κλωστή,με το γιο-γιο,που ήταν με τροχούς ή με κότσια ή αστραγάλους από τα κόκκαλα των αρθρώσεων των πίσω ποδιών των ζώων (προβάτων,ελαφιών,βοδιών)ή με αντίστοιχους από πηλό ή μέταλλο,και με άλλα παιχνίδια βέβαια.Επίσης θα έπαιζε επιτραπέζια παιχνίδια,που παίζοταν με πεσσούς(πιόνια) και ομαδικά παιχνίδια όπως:ακινητίνδα(αγαλματάκια),αποδιδρασκίνδρα(κρυφτό),διελκυστίνδα,εφετίνδα κ.α.Με αυτόν τον τρόπο κοινωνικοποιούνταν,αποκτούσε φιλικές σχέσεις και καλλιεργούσε τη φαντασία και την δημιουργικότητά της.
    (3)
    Ο Ηριδανός ήταν ένας ποταμός,ο οποίος ονομάστηκε έτσι,διότι περνούσε μέσα από τα ηρία(τους τάφους).Εξάλλου ήδη από τα προΪστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις εκβολές του.Σύμφωνα με τον Στράβωνα,οι πηγές του Ηριδανού ποταμού βρίσκοταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττο.
    (4)
    Κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα π.Χ,περίπου την εποχή που ζούσε η Μύρτις,υπήρχαν αρκετοί Έλληνες φιλόσοφοι,που ενδιαφέρονταν για την εξέταση όλων των ζωντανών πλασμάτων.Αυτό το ενδιαφέρον τους,τούς οδήγησε στο να ξεκινήσουν να ανακαλύπτουν τα βασικά στοιχεία της ζωής.

    Καθώς άλλαζαν οι εποχές,σταδιακά μειώθηκε η επίδραση των δειαδαιμονιών και των παγανιστικών θρησκειών στην ιατρική μέχρι την καθιέρωση της λογικής θεωρίας με την άφιξη της Ιπποκρατικής ιατρικής ,αν και τα δύο ρεύματα συνυπήρξαν για λίγους αιώνες.
    (5)
    Η γλώσσα που επικρατεί τον 5ο αιώνα π.Χ είναι η αττική διάλεκτος η οποία ξεπερνώντας τα σύνορα της πόλης – κράτους των Αθηναίων εξελίχτηκε σε γλώσσα παννελήνιας εμβέλειας.
    (6)
    Οι Αθηναίοι του Χρυσού αιώνα βασίζουν το φαγητό τους σε τρεις άξονες:τα σιτηρά,το λάδι και το κρασί.Οι περισσότεροι Αθηναίοι έτρωγαν πιο συχνα ψάρι (και θαλασσινά γενικά) παρά κρέας.Από τα λάφυρα του κηνυγιού το πιο συνηθισμένο στην Αθήνα ήταν ο λαγός,που τον είχαν και σε μεγάλη εκτίμηση.
    (7)
    Εάν θα ήμουν η Μύρτιδα θα άφηνα τα παιχνίδια μου καθώς και καθημερινά αντικείμενα,ώστε οι επόμενες γενιές να πάρουν περισσότερες πληροφορίες για την κουλτούρα και τον πολιτισμό.

  33. 1. Το 1994-1995 κατά τη διάρκεια των έργων κατασκευής του μετρό της Αθήνας, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν ομαδικό τάφο 150 ατόμων ενηλίκων και παιδιών στον Κεραμικό της Αθήνας, εκεί όπου βρισκόταν το νεκροταφείο της πόλης.
    Στην Ευρώπη ήδη υπάρχει ο κλάδος της Παλαιοπαθολογίας, δηλαδή κλάδος της επιστήμης που χρησιμοποιεί τομείς της Ιατρικής (τη Μοριακή Βιολογία, τη Γενετική, την Παθολογία, την Επιδημιολογία, τη Νοσολογία,) αλλά και την Ιστορία, την Αρχαιολογία, την Ανθρωπολογία, τη Μουσειολογία και τη μελέτη της Εξέλιξης των Ειδών και του Ανθρώπου. Σε έρευνες για λοιμό στο Μεσαίωνα και την Αίγυπτο ήδη είχαν δοθεί απαντήσεις. Στην Ελλάδα για πρώτη φορά η ομάδα του καθηγητή οδοντίατρου Μανώλη Παπαγρηγοράκη αντιμετώπισε την πρόκληση να διερευνήσει τα αίτια του θανάτου πολλών Αθηναίων κατά τη διάρκεια του μεγάλου λοιμού της Αθήνας.
    Ως υλικό χρησιμοποιήθηκαν τα ευρήματα από τον πολφό, δηλαδή την εσωτερική κοιλότητα, των δοντιών από τα κρανία τριών νεκρών. Ένα από τα τρία κρανία άνηκε σε ένα κορίτσι, 11 περίπου χρονών, τη Μύρτιδα. Στο κρανίο της Μύρτιδας υπήρχαν ακόμη και νεογιλά και σταθερά δόντια. Έτσι τα δόντια αυτά χρησιμοποιήθηκαν πειραματικά, για να διερευνηθούν τα αίτια του λοιμού. Τα ευρήματα αυτά μελλοντικά θα χρησιμοποιηθούν σε όλα τα κρανία των νεκρών που βρέθηκαν σε εκείνο τον τάφο του Κεραμικού. Ένα δόντι, λοιπόν, ερμήνευσε την ιστορία, τα αίτια του λοιμού στο δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου.

    2. Η Μύρτιδα έπαιζε τα παιχνίδια που έπαιζαν τα κορίτσια εκείνης της εποχής. Τα αγαπημένα παιχνίδια των κοριτσιών ήταν τα πλαγόνια και η γνωστή κούκλα που παίζουν τα κορίτσια στην εποχή μας. Όμως η κούκλα τότε ήταν φτιαγμένη από πιο απλά υλικά, γιατί δεν υπήρχε το πλαστικό. Το παιχνίδι της κούκλας προετοίμαζε τα κορίτσια των Αθηναίων για το μελλοντικό τους ρόλο, δηλαδή της μητέρας.
    Τα κορίτσια έπαιζαν πολλά άλλα παιχνίδια όπως: το στρόβιλο δηλαδή ένα ξύλινο τροχό περασμένο σε μια κλωστή. Καθώς ο τροχός περιστρεφόταν παρήγαγε έναν οξύ συριστικό ήχο. Επίσης έπαιζαν επιτραπέζια παιχνίδια αλλά όχι όπως τα σημερινά, σφαίρες, και, ομαδικά παιχνίδια που υπάρχουν στην εποχή μας όπως τα αγαλματάκια.

    3.Ο ποταμός Ηριδανός πήρε το όνομά του από τα «ηρία», γιατί διαπερνούσε τους τάφους του Κεραμικού. Στον ποταμό έπεφταν νερά από τρία σημεία της πόλης της Αθήνας, από την Ακρόπολη, τον Άρειο Πάγο και την Πνύκα. Ο Ηριδανός και ο Ιλισός ήταν οι δύο ποταμοί που περιέβαλαν την πόλη, την οριοθετούσαν από βορά και νότο και αποτελούσαν βασικό άξονα ρυμοτομίας. Ο Ηριδανός είχε ανεξέλεγκτη ροή και από πολύ νωρίς υπήρξε επιτακτική η ανάγκη για τη διευθέτηση της κοίτης του και την αποστράγγιση των νερών, γιατί η περιοχή του Κεραμικού βάλτωνε.
    Η πρώτη προσπάθεια έγινε την εποχή του Θεμιστοκλή και σταδιακά μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια ο ποταμός σχεδόν εξαφανίστηκε. Στις όχθες του ποταμού χτίστηκαν κατοικίες και εργαστήρια κεραμικών στην περιοχή του Κεραμικού. Ο εγκιβωτισμός της κοίτης και η κάλυψη τμήματος της πορείας αποτέλεσε ένα υδραυλικό έργο πρωτοποριακό για την εποχή του, καθόλου όμως οικολογικό.
    Σήμερα ο ποταμός είναι ορατός στην περιοχή του Κεραμικού, όπου συντηρεί ένα μοναδικό οικοσύστημα για την περιοχή. Άλλα σημεία του ποταμού, με τα κτισμένα έργα αποστράγγισης ήρθαν στο φως με τα έργα του μετρό.

    4. Η εποχή της Μύρτιδας είναι γνωστή ως εποχή της λογικής. Οι δεισιδαιμονίες και οι παγανιστικές αντιλήψεις υποχωρούν. Φιλόσοφοι και γιατροί, χωρίς πιστοποιημένη εκπαίδευση που όμως έχαιραν εκτίμησης και αναγνώρισης, προσπαθούν να κατανοήσουν με τη λογική τη δημιουργία των ζωντανών ειδών, την ανάπτυξη και τη λειτουργία τους. Τον 5ο αιώνα π.Χ. γεννιέται η Βιολογία. Ο Αλκμαίων του Κρότωνα (γεννήθηκε περίπου το 510 π.Χ.) ερεύνησε τα εσωτερικά αίτια των ασθενειών. Παρατήρησε ότι εφόσον ένα κτύπημα στο κεφάλι μπορεί να επηρεάσει το μυαλό, εκεί θα πρέπει να βρίσκεται το μυαλό. Επίσης έκανε τις πρώτες αποκαλύψεις στον τομέα της ανθρώπινης ανατομίας. Παρατήρησε για πρώτη φορά τις κοιλότητες που συνδέουν τον εγκέφαλο με τα μάτια (οπτικά νεύρα) και το πίσω μέρος του στόματος με τα αφτιά (Ευσταχιανές σάλπιγγες).
    Το 460 π.Χ. γεννιέται ο Ιπποκράτης στην Κω. Η σχολή του Ιπποκράτη και οι άλλες ιατρικές σχολές που θα ακολουθήσουν, παρείχαν ανεπίσημη εκπαίδευση. Οι γιατροί που βρίσκονταν σε αυτές τις σχολές μοιράζονταν τη γνώση μέσω της πρακτικής και της μίμησης: οι μαθητευόμενοι παθολόγοι παρατηρούσαν τους δασκάλους τους να αντιμετωπίζουν παθήσεις να βρίσκουν θεραπείες, ενώ οι επίδοξοι χειρουργοί ακολουθούσαν τους στρατιωτικούς στις εκστρατείες τους. Επίσης ο Ιπποκράτης συνέγραψε και καθιέρωσε τον ιατρικό όρκο.

    5. Η γλώσσα που μιλούσε η Μύρτιδα ήταν η αττική διάλεκτος. Όμως δε γνωρίζουμε την ακριβή μορφή του προφορικού λόγου. Η γραπτή μορφή της αττικής διαλέκτου μας διεσώθηκε από τα γραπτά κείμενα της αττικής πεζογραφίας, ιστοριογραφίας και ποίησης.

    6. Η Μύρτιδα τις καθημερινές έτρωγε «μάζα» δηλαδή κρίθινο ψωμί, «όψα», δηλαδή τα συνοδευτικά του ψωμιού που μπορεί να ήταν όσπρια, λαχανικά, ξηρού καρποί και ψάρια. Τα φαγητά μαγειρευόταν με λάδι. Το λάδι επίσης το χρησιμοποιούσαν πάνω στο ψωμί, όπως κάνουμε και εμείς σήμερα. Δε χρησιμοποιούσαν βούτυρο ( τυρί βοδινό). Επίσης η Μύρτιδα μπορεί να έτρωγε ένα είδος γιαουρτιού που το γλυκαίναν με ζάχαρη. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχε ζάχαρη και γλυκαντική ουσία ήταν το μέλι ή τα σύκα και οι σταφίδες. Για γλυκό έτρωγαν τους «πλακούντες», κρέμες δηλαδή που έμοιαζαν με τους γλυκούς χυλωμένους τραχανάδες. Τα ψάρια ήταν συχνά στο τραπέζι όλων των Αθηναίων, ενώ το κρέας, χοιρινό, αρνίσιο και κατσικίσιο, το έτρωγαν μόνο όταν γινόταν θυσίες, σε πολύ επίσημες δηλαδή περιστάσεις. Τα αρνιά και τα κατσίκια τα χρησιμοποιούσαν για το γάλα τους.
    Στις επίσημες μέρες η Μύρτιδα έτρωγε «άρτο», δηλαδή σιταρένιο ψωμί, ίσως κρέας, φρούτα, σύκα, σταφύλια, κυδώνια ή ξερά σύκα και σταφίδες. Επίσης έτρωγαν τους πλακούντες, δηλαδή τους γλυκούς χυλωμένους τραχανάδες.

    7. Αν ήμουν στη θέση της Μύρτιδας θα ήθελα να μάθουν οι επόμενες γενιές την ιστορία της ζωής μου, έναν πολιτικό χάρτη με τις γνωστές χώρες της εποχής και πληροφορίες για το επίπεδο πολιτισμού της κάθε χώρας.

  34. 1. προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου
    Η Μύρτιδα ήταν ένα κοριτσάκι 11 χρονών που πέθανε κατά την διάρκεια του λοιμού που αφάνισε το 1/3 του αθηναϊκού πληθυσμού την εποχή του χρυσού αιώνα του Περικλέους.Το κρανίο της βρέθηκε κατά την κατασκευή του μετρό της Αθήνας ανάμεσα σε πολλά άλλα.Είχε όμως μία ιδιαιτερότητα: συνύπαρξη παιδικών και μόνιμων δοντιών και δημιουργούνταν συνωστισμός στην άνω γνάθο.Η εξέταση DNA καθόρισε την χρονική περίοδο που έζησε το παιδί καθώς την ηλικία,το φίλο και την αιτία θανάτου.
    2. βρείτε και καταγράψτε παιχνίδια που πιθανόν έπαιζε η Μύρτιδα
    Τα παιχνίδια που πιθανόν να έπαιζε η Μύρτιδα με τις φίλες της ήταν η πλαγγόνα, η γνωστή κούκλα, με τα ρούχα της και τα είδη καλλωπισμού της καθώς και μικρογραφίες ενός ολόκληρου νοικοκυριού. Ίσως να έπαιζε επιτραπέζια παιχνίδια όπως σβούρα και πεσσούς. Ίσως ακόμη να έπαιζε σφαίρες δηλαδή μπάλες από ύφασμα ή δέρμα.
    Σαν μωρό είχε την πλαταγή και τα σείστρα της, δηλαδή κουδουνίστρα πήλινη ή μεταλλική. Πολλές από τις ζωόμορφες πήλινες που έχουν σωθεί απεικονίζουν γουρουνάκια, γιατί θεωρούνταν πως φέρνουν τύχη. Άλλες φορές οι κουδουνίστρες τους ήταν ανθρωπόμορφες. Τα λίγο μεγαλύτερα παιδιά έπαιζαν με πήλινα αλογάκια με ρόδες φτιαγμένες είτε από το ίδιο υλικό, είτε ξύλινες, που τα έδεναν με σχοινί και τα έσερναν. Αυτά τα γνωρίζουμε από ανασκαφές σε τάφους και από παραστάσεις σε αγγεία.
    3. τι ήταν ο Ηριδανός;
    Ο Ηριδανός είναι ένας ποταμός που οι πηγές του βρίσκονταν κοντά στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού, απέναντι από τις πύλες του Διοχάρους. Κατά την αρχαιότητα ο Ηριδανός (και ο Ιλισός), περιέβαλαν την πόλη των Αθηνών. Ονομάστηκε έτσι γιατί περνούσε μέσα από τα “ηρία”, δηλ. τους τάφους. Ήδη από τα προϊστορικά χρόνια οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς στις όχθες του και στη γύρω περιοχή του Κεραμεικού.Σήμερα υπάρχει μόνο το όνομα και όχι ο ποταμός.
    4. υπήρχαν ιατρικές και βιολογικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας;
    Υπήρχαν βιολογικές και ιατρικές γνώσεις την εποχή της Μύρτιδας.Το 431 π.Χ. όταν η Μύρτις ήταν 9 χρονών, ο Έλληνας φυσικός και φιλόσοφος Εμπεδοκλής (490 – 430 π.Χ.) δημιούργησε την κοσμογονική θεωρία των τεσσάρων κλασσικών στοιχείων (φωτιά, γη, αέρας και νερό).
    – Ο Ιπποκράτης από την Κω (460 – 370 π.Χ.) ήταν ένας διάσημος φυσικός, και θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο «πατέρας της μοντέρνας ιατρικής» σε αναγνώριση των μακροχρόνιων συνεισφορών του σε αυτό το πεδίο.
    5. Ποια γλώσσα μιλούσε η Μύρτιδα; Μπορείτε να γράψετε κάτι στη γλώσσα της;
    Η Μύρτιδα μιλούσε την αττική διάλεκτο. Ένα παράδειγμα είναι η φράση «Τα παιδία παίζει».
    6. Αναφερθείτε σ’ ένα γεύμα της.
    Η βάση της διατροφής των Αθηναίων την εποχή της Μύρτιδας ήταν το λάδι και τα σιτηρά.Το ψωμί ήταν το κύριο συνοδευτικό που οι Αθηναίοι έτρωγαν μαζί με κρέας,ψάρι,λαχανικά και όσπρια. Επίσης τα φρούτα ήταν κύριο μέρος της διατροφής τους.
    7. Αν ήσασταν η Μύρτιδα ποιές πληροφορίες θα αφήνατε για τον εαυτό σας ώστε να τις βρουν οι επόμενες γενιές και να μιλήσουν για εσάς;
    Αν ήμουν η Μύρτιδα θα κρατούσα ένα ημερολόγιο όπου θα κατέγραφα πράγματα της καθημερινότητας μου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s